Zybex o 21:53, 14 sty 2024

2024-01-14T21:53:27Z

Nowa strona

'''Forma płatności''' to [[metoda]], którą [[konsument]] bądź inny podmiot wykorzystuje do wykonania płatności. Inaczej jest to sposób w jaki rozliczane są [[należności]].
[[Pieniądz]] jest bardzo istotnym elementem gospodarki na całym świecie od samego początku jego istnienia. Wykorzystywało się go do wymiany [[towarów]] między ludźmi. Bez wymiany nie byłoby gospodarki. Do dnia dzisiejszego wykształciło się wiele innych form pieniądza, zarówno gotówkowych jak i bezgotówkowych (Kubiczek S., 2015, s.55).
Obecnie w większości krajów wysoko rozwiniętych gospodarczo, dzięki rozwoju technologii umożliwiającej automatyzację procesów finansowych, częściej wykorzystuje się metody płatności bezgotówkowych niż gotówkowych. Wpływa to też pozytywnie na [[koszty]] społeczne i transakcyjne, które w przypadku obrotów gotówkowych są wyższe (Neneman J.,2014, s.7).

==TL;DR==
Artykuł omawia różne formy płatności, zarówno tradycyjne jak i innowacyjne, takie jak gotówka, czeki, płatności kartami, polecenie przelewu, płatności internetowe, płatności mobilne oraz waluty wirtualne/kryptowaluty. Opisane są również regulacje prawne dotyczące usług płatniczych, w tym dyrektywa PSD 2 w Europie. Bezpieczeństwo płatności bezgotówkowych jest kluczowe i jest zapewniane przez uregulowania prawne oraz działania dostawców usług finansowych.

==Współczesne formy płatności==
Każdej [[transakcja]] sprowadza się do dokonania płatności, czyli transferu pieniądza. Płatności są realizowane poprzez różne instytucje, przedsiębiorstwa, konsumentów. Obecnie na rynku dostępnych jest wiele tradycyjnych jak i innowacyjnych form zapłaty (Harasim J.,2014) (Kubiczek S.,2015, s.56):
* '''[[gotówka]]''' - tradycyjny środek płatniczy za pomocą monet i banknotów,
* '''czeki''' - ręcznie wypisywane na kartkach z bloczku. Osoba, która otrzymywała taki druk, musiała iść do banku, gdzie pracownicy weryfikowali [[dokument]] i wypłacali pieniądze. Obecnie czeki nie są już popularnym środkiem płatności, jednak wciąż można je spotkać w takich krajach jak Stany Zjednoczone, Francja, Wielka Brytania czy Kanada. Obecnie korzysta się również z nowoczesnych czeków blik przy płatnościach mobilnych,
* '''płatności kartami''' - ich dynamiczny [[rozwój]] przypadł na lata 90 XXw., w Polsce oficjalnie wydane przez Polcard w 1993 roku, umożliwiają bezgotówkowe regulowanie płatności przy użyciu karty za pomocą kodu pin lub zbliżeniowo do odpowiedniej kwoty, [[bank]] reguluje płatności i powiększa lub zmniejsza [[saldo]] konta, do którego karta jest przypisana. Wyróżnia się karty:'''debetowe''' - pozwalające na wykorzystanie środków pieniężnych tylko do wysokości kwoty, która znajduje się w danym momencie na przypisanym rachunku bankowym, '''kredytowe''' - pozwalająca na skorzystanie z oferowanego przez bank limitu kredytowego, bez konieczności posiadania na koncie odpowiedniej kwoty, '''obciążeniowe''' - korzystanie z miesięcznego limitu kredytowego przyznanego przez bank, a w dniu rozliczenia bank automatycznie obciąża [[konto]] kwotą, która była wydana w danym miesiącu, '''przedpłacone (prepaid)''' - wymagające wcześniejszego zasilenia środkami pieniężnymi. Często wydawane od ręki, niewymagające posiadania konta w odpowiednim banku. Za pomocą kart płatniczych można wypłacać lub wpłacać gotówkę w bankomatach i dokonywać płatności praktycznie w każdym kraju, nie musząc martwić się o odpowiednią walutę.
* '''[[polecenie przelewu]] w banku'''
* '''płatności internetowe''' - e-przelewy z internetowych kont bankowych, a także przelewy wykonywane przy pomocy serwisów internetowych (np. paypal, payU, Dotpay), również płatności za pomocą e-mail lub płatności blik.
* '''płatności mobilne''' - płatności wykonywane przy pomocy urządzenia przenośnego np. telefonu komórkowego lub tabletu, umożliwiające zakupy zarówno w sklepach stacjonarnych jak i internetowych również możliwość płatności zbliżeniowej. Urządzenia mobilne można wykorzystywać także do wypłaty z bankomatów, przelewów między użytkownikami (również na numer telefonu), płatności blik realizowane za pomocą kodów blik, potwierdzając transakcję w aplikacji na telefonie. Płatności mobilne pozwalają stale kontrolować finanse i sprawdzać historię płatności za pomocą aplikacji mobilnych udostępnianych przez banki, które zastępują [[karty płatnicze]] i gotówkę.
* '''waluty wirtualne/kryptowaluty''' - przez Europejski [[Bank Centralny]] określane jako typ cyfrowego, nieuregulowanego pieniądza, który jest emitowany i nadzorowany przez twórców tego pieniądza. Posługują się nim członkowie szczególnej wirtualnej społeczności. Największą różnicą pomiędzy walutą wirtualną jest fakt, że emitentem i zarazem podmiotem kontrolującym jest podmiot prywatny, Pierwszą taką walutą był VEN, który powstał w 2007 roku, a za inne przykłady licznie występujących wirtualnych walut uznaje się m.in. WoW, [[litecoin]], freicoin, namecoin, peercoin, quark, primecoin i inne. Aby usystymatyzować i sklasyfikować kryptowaluty patrzy się na możliwość jej zakupu, jak również [[zdolność]] do kupna dóbr materialnych przy jej wykorzystaniu. Walutą, która spełniła obydwa warunki i wybiła się ponad inne był powstały dzięki anonimowemu twórcy Satoshi Nakamoto w 2009 roku [[bitcoin]]. [[Waluta]] ta występuje w ściśle ograniczonej ilości-21 mln sztuk (Szymankiewicz, 2014, s. 18-20).

<google>n</google>

Należy zauważyć, że metody płatności stale się rozwijają i ciągle powstają nowe rozwiązania. Skłonność konsumentów do wykorzystywania innowacyjnych form płatności jest uzależniona zazwyczaj od ich przyzwyczajenia do metod płatności, kosztów użytkowania i zmiany używanych dotychczas sposobów, szybkości realizacji, a także istotna jest wielkość transakcji, wygoda i bezpieczeństwo.

==Regulacje prawne==
Obecnie w Europie gospodarkę usług płatniczych określa '''[[dyrektywa]] PSD 2''' (Payment Services Directive) z dnia 25 listopada 2015 r jako kolejna wersja wcześniej wprowadzonej dyrektywy PSD. Celem tego dokumentu było efektywne i wydajne funkcjonowanie rynku bezgotówkowego, a także zwiększenie bezpieczeństwa płatności elektronicznych. Podstawowym założeniem było doprowadzenie do takiego momentu, w którym płatności bezgotówkowe dokonywane na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego będą zarówno bezpieczne, proste w realizacji jak i efektywne jak płatności krajowe. Wprowadzono również zmiany powołując nowe podmioty finansowe. Dyrektywa chroni konsumentów podczas płatności internetowych i działa na rzecz rozwoju i innowacyjnych metod płatności.
Założenia i [[cele]] dyrektywy PSD mają odzwierciedlenie także w Polsce poprzez [[Ustawa]] z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych. Jest to pierwsza w Polsce ustawa, która dotyczy usług płatniczych. Według tej ustawy świadczenie usług finansowych podlega kontroli Komisji Nadzoru Finansowego (KNF). Ustawa reguluje prawa i obowiązki stron biorących [[udział]] w realizacji usług płatniczych (Chinowski B., 2013, s.25-27).

==Bezpieczeństwo form płatności bezgotówkowych==
Skłonność konsumentów do wyboru poszczególnych metod płatności jest zależna w dużej mierze od bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo rynku finansowego jest podstawą funkcjonowania i utrzymania stabilności całej gospodarki. Za stabilność finansową odpowiada [[bank centralny]], instytucje nadzoru finansowego, a także [[rząd]]. W bezpieczeństwie ważną rolę pełnią przede wszystkim dostawcy usług finansowych np. banki, które muszą sobie zdobyć [[zaufanie]] konsumentów. [[System]] płatniczy jak każdy inny system jest narażony na wystąpienie ryzyka. Może być to spowodowane na przykład na skutek problemów w płynności finansowej u uczestników rozliczeń, co może spowodować wywołać problemy finansowe w całym systemie (Górka J., (2013), s.15). Bezpieczeństwo transakcji bezgotówkowych i wyboru takich metod płatności jest zabezpieczone przede wszystkim przez uregulowania prawne np. dyrektywy Parlamentu Europejskiego lub polska ustawa o usługach płatniczych. W celu ochrony danych właścicieli kart płatniczych, instytucje otrzymują też międzynarodowe certyfikaty, które są potwierdzeniem w kwestii bezpieczeństwa. [[Systemy informatyczne]] są zaprogramowane z taki sposób, aby monitorowały bezpieczeństwo transakcji przez całą dobę, a testowane są przez ekspertów bezpieczeństwa z całego świata. Należy jednak pamiętać, że nawet najlepsze systemy gwarantujące bezpieczeństwo nie przyniosą skutków, jeśli konsumenci nie będą działać odpowiedzialnie.

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Epłatności]]}} — {{i5link|a=[[BLIK]]}} — {{i5link|a=[[Mobilny portfel]]}} — {{i5link|a=[[Instrument płatniczy]]}} — {{i5link|a=[[Karta płatnicza]]}} — {{i5link|a=[[Rozliczenia bezgotówkowe]]}} — {{i5link|a=[[Karta magnetyczna]]}} — {{i5link|a=[[Kantor internetowy]]}} — {{i5link|a=[[Wirtualna karta kredytowa]]}} }}

==Bibliografia==
<noautolinks>
* ''Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2366 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego, zmieniająca dyrektywy 2002/65/WE, 2009/110/WE, 2013/36/UE i rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 oraz uchylająca dyrektywę 2007/64/WE (Tekst mający znaczenie dla EOG)'' [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=celex%3A32015L2366 Document 32015L2366]
* Górka J. (2013), ''Efektywność instrumentów płatniczych w Polsce'', Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa
* Harasim J. (2014), ''Skłonność Polaków do korzystania z innowacyjnych instrumentów płatniczych'', Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach Nr 186
* Kubiczek S. (2015), ''[https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.cejsh-8b714f55-7c57-4190-afdd-2e5a6ade9620/c/04.pdf Od barteru do pieniądza wirtualnego - charakterystyka procesu dematerializacji pieniądza]'', Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, Katowice
* Neneman J. (2014), ''[https://zpp.net.pl/wp-content/uploads/2017/08/omt8w4_09.12.2014Pienidzgotwkowyibezgotwkowyarozwjpolskiejgospodarki.pdf Pieniądz gotówkowy i bezgotówkowy a rozwój polskiej gospodarki]'', Koszt pieniądza gotówkowego w polskiej gospodarce, Warszawa
* Szymankiewicz M. (2014), ''Bitcoin. Wirtualna waluta'', Helion, Gliwice
* ''Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych'' [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20111991175 Dz.U. 2011 nr 199 poz. 1175]
* Chinowski B. (2013), ''Elektroniczne metody płatności. Istota, rozwój, prognoza'', Komisja Nadzoru Finansowego, Warszawa
</noautolinks>

{{law}}
[[Kategoria:Pieniądz]]
{{a|Sylwia Mierzwa}}

{{#metamaster:description|Forma płatności to sposób rozliczania należności. Obecnie metody bezgotówkowe są coraz popularniejsze, dzięki czemu obniżają koszty transakcyjne.}}

Forma płatności - Historia wersji

Zybex o 21:53, 14 sty 2024