Zybex: cleanup bibliografii i rotten links

2023-12-23T18:14:24Z

cleanup bibliografii i rotten links

Nowa strona

'''Epistemologia''' - jest to dział nauki o poznaniu człowieka, np. analizowanie i poznanie rzeczywistości, własnego bytu, odróżnienie prawdziwości od mistyfikacji. Często stosuje się w takich naukach jak psychologia, [[socjologia]] poznania albo psychofizjologia. W filozofii oprócz terminu '''epistemologia''' tez często się używają takie terminy jako: " teoria poznania", "metafizyka poznania", "noetyka", " kryteriologia" i tak dalej.

==TL;DR==
Epistemologia jest dziedziną nauki zajmującą się poznaniem człowieka i rozróżnianiem prawdziwości od mistyfikacji. Nie jest nauką empiryczną, ale bada warunki i granice nauk empirycznych. Epistemologia analizuje formy poznania, takie jak poznawanie przez zmysły i poznawanie intelektualne. Zajmuje się także teoriami prawdy i wiedzy oraz problemem percepcji.

==Czym jest epistemologia==
'''Epistemologia''' nie jest nauką empiryczną, ponieważ ma na celu samodzielnie i krytycznie badać warunki, szansę i granice nauk empirycznych. Na dzień dzisiejszy ''teoria poznania'' przeobraziła się w teorię wiedzy, czyli zaczęła badać warunki, wpływające na [[rozwój]]/osobowość człowieka i możliwości naukowego poznania. Teoria opiera się na tym, że (Kubalica T., 2007, s.12):
* Szuka odpowiedzi na pytania o właściwy stosunek człowieka do otoczenia i świata, czy człowiek ogółem może poznawać świat na drodze poznania. Dla przykładu klasycznym problemem '''epistemologii''' jest taka kwestia jak wolność woli. W skrócie to pojęcie stanowi kluczowy element obrazu świata w którym żyjemy.
* Daje możliwość człowiekowi brać [[odpowiedzialność]] za swoje czyny dlatego, aby samodzielnie dokonywać wybór i realizować swoje [[cele]] i pomysły. Mówi o tym, że nasze sukcesy jak i porażki należą do nas i nią są tylko czymś co się przytrafiło
* Ogólnie zajmuje się strukturą, systemami i językiem nauk. Odtwarza nowe sposoby myślenia i poznawania rzeczywistości, jej funkcjonowanie w społeczeństwie i wykorzystanie w praktyce. Typowymi tematami dla teorii poznania są kwestie społeczne, psychologiczne albo historyczne, które uwarunkowane są działalnością kognitywną człowieka. Oprócz tego uwaga '''epistemologii''' jest także skupiona i na źródłach i przedmiotach uzasadniania wiedzy (Marzenna M., 2012, s. 74).

==Formy poznania==
Teoria poznania bada przede wszystkim przedmiot poznania w postaci prawdziwości. Porównuje między sobą różne formy wpływu aspektów zewnętrznych na człowieka. W pewnym stopniu współpracuje z innymi naukami, aby dojść do najlepszego skutku. Analizuje [[działanie]] różnorodnych aspektów na mózg człowieka. Czasami wpatruje się w historię, aby zbadać to, jak człowiek potrafi akceptować [[informacje]] i [[społeczeństwo]].

W pojęciu '''epistemologia''' da się odznaczyć dwie podstawowe formy poznania (Sienkowski M., 2014, s. 69-73):
# ''Poznanie sensualistyczne'' - głosi, że [[wiedza]] jest wynikiem wrażeń zmysłowych, ponieważ ludzie postrzegają świat wokół siebie przez zmysły, te wrażenia są z kolei przeanalizowane przez umysł i w ten sposób rodzi się wiedza.
# ''Typy poznania'' - czyli idealistyczne, racjonalistyczne czy intelektualistyczne. Zmierzają do otrzymania informacji o jakimś zdarzeniu albo uchwycenia właściwości czegoś. Są to procesy, który polegają na poznawaniu przedmiotu albo przesłanego komunikatu, a więc nie jest to akt jednorazowy.

<google>n</google>

==Głowne zagadnienia==
Wiadomo, że '''epistemologia''' jest ściśle związana jak z psychologią, tak i filozofią, które zajmują się przebiegiem poznawczym i analizują daną informację z możliwością traktowania jako prawdę i fałsz. Głównymi oraz wspomagającymi zagadnieniami '''epistemologii''' są takie teorię jako (Woleński J., 2014):
* ''Teoria prawdy'' - polega na badaniach, które potwierdzają istnienie prawdy i mówią, czy jest ona poznawalna. Jest to pojęcie bazujące dla całej filozofii, ponieważ wiedza opiera się na prawdzie.
* ''Teoria wiedzy'' - analizuje drogę, [[proces]] dostrzegania informacji, problemy związane ze sposobem poznania wiedzy. Dzieli się na dwie kategorii, gdzie pierwsza mówi, że źródłem wiedzy jest doświadczenie, a druga, że - rozum.
* ''Problem percepcji'' - ma na celu dostarczyć informację do poznania człowieka. Sam problem polega na tym, że 'poznanie' włączą się dopiero po przemyśleniu dostarczanego komunikatu, który formuje [[materiał]] percepcyjny do postaci pewnego mniemania. Uchylenie od różnego rodzaju relacji i problemów przez myślenie jest fundamentalne dla percepcji zmysłowej, ponieważ stwarza warunki zmuszające człowieka 'włączyć" procesy myślenia i na tej podstawie stwarzać pewne kategorię, schematy i pojęcia (Judycki S., 2012, s. 2)

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Psychologia społeczna]]}} — {{i5link|a=[[Psychologia poznawcza]]}} — {{i5link|a=[[Introspekcja]]}} — {{i5link|a=[[Relatywizm kulturowy]]}} — {{i5link|a=[[Test Murraya]]}} — {{i5link|a=[[Mechanizm obronny]]}} — {{i5link|a=[[Test inteligencji]]}} — {{i5link|a=[[Empatia]]}} — {{i5link|a=[[Procesy poznawcze]]}} }}

==Bibliografia==
<noautolinks>
* Judyski S. (2012), ''Percepcja zmysłowa'', Uniwersytet Gdański, Gdańsk
* Kubalica T. (2007), ''[https://wydawnictwowam.pl/sites/default/files/43939_skrot.pdf Teoria poznania od Kartezjusza do Wittgensteina]'', WAM, Kraków
* Marzenna M. (2012), ''[https://yadda.icm.edu.pl/yadda/element/bwmeta1.element.desklight-d732586b-e790-4fe2-bbb4-a2637945241a/c/RL_T38_2_Magda-Adamowicz.pdf Epistemologiczny kontekst pedagogiki]'', Uniwersytet Zielonogórski, Zielona Góra
* Sieńkowski M. (2020), ''[https://bazhum.muzhp.pl/media//files/Civitas_et_Lex/Civitas_et_Lex-r2014-t-n4/Civitas_et_Lex-r2014-t-n4-s69-81/Civitas_et_Lex-r2014-t-n4-s69-81.pdf Wiara a inne typy poznania]'', Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Lublin
* Woleński J. (2014), ''Epistemologia'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
</noautolinks>

{{a|Tetiana Duplii}}
[[Kategoria:Filozofia]]

{{#metamaster:description|Epistemologia - nauka o poznaniu człowieka, analiza rzeczywistości, odróżnianie prawdy od mistyfikacji. Stosowana w psychologii, socjologii poznania i psychofizjologii.}}

Epistemologia - Historia wersji

Zybex: cleanup bibliografii i rotten links