Sw: Pozycjonowanie

2023-11-18T18:01:04Z

Pozycjonowanie

Nowa strona

'''Dyspozycyjność''' to gotowość danej osoby do pracy.

==TL;DR==
Artykuł omawia pojęcie dyspozycyjności w kontekście wykonywania pracy. Dyspozycyjność oznacza gotowość do pracy w większym wymiarze czasowym niż standardowy, np. w dni wolne czy poza ustalonymi godzinami. Przepisy prawne nie precyzują definicji dyspozycyjności, ale wskazują, że pracownik powinien być dostępny w czasie przeznaczonym na pracę. Czas pozostawania w gotowości do pracy rozpoczyna się od stawienia się w wyznaczonym miejscu i kończy się po upływie ustalonego czasu pracy lub w przypadku pracy nadliczbowej. Dyspozycyjność pracownika ma znaczenie w kontekście awansu i może wpływać na poprawę warunków pracy lub płacy. Pracodawcy mogą korzystać z różnych systemów czasu pracy, takich jak system równoważny, zadaniowy lub przerywany, aby elastycznie dysponować czasem pracowników.

==Dyspozycyjność w ramach wykonywania pracy==
Dyspozycyjność najogólniej to gotowość podmiotu do wykonywania danej czynności. Choć najczęściej odnosi się do sfery zawodowej, czyli podejmowanej pracy na rzecz [[pracodawca|pracodawcy]] przez jednostkę to w przepisach [[prawo pracy|prawa pracy]] nie została wskazana bezpośrednia [[definicja]] takowej dyspozycyjności [[pracownik|pracownika]].

Najczęściej wskazuję się, że ta jednostka, która jest zdolna [[świadczenie|świadczyć]] [[praca|pracę]] dla swojego pracodawcy zawsze kiedy istnieje taka [[potrzeba]] jest dyspozycyjna. W związku z czym chodzi przede wszystkim o świadczenie pracy w wymiarze większym niż standardowy, np. w dniach wolnych, poza ustalonymi godzinami pracy itp. pomimo że z przekazaniem takiej pracy przez zleceniodawcę wiąże się jej realizacja przez pracownika to chęci oraz możliwość jej wykonania w jak najkrótszym czasie oraz w [[efektywność|najefektywniejszy]] sposób jest zawsze dla pracodawcy wartością dodaną - wyróżnia pracownika na tle innych oraz wzbudza zadowolenie (A. Patulski i in. 2001, s. 76).

==Dyspozycyjność w aktach prawnych==

Dyspozycyjność może być definiowana też w nieco inny sposób, otóż, można ją tłumaczyć jako możność liczenia na obecność zleceniobiorcy w pracy w czasie, który jest na nią przeznaczony. Powyższa definicja odnosi się do fundamentalnego obowiązku pracownika, którym jest respektowanie [[czas pracy|czasu pracy]], czyli "okresu, w którym jednostka pozostaje do dyspozycji zleceniodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu do tego wyznaczonym" (art. 128 k.p.). W związku z czym czas pracy to nie tylko czas, w którym [[praca]] rzeczywiście jest wykonywana, ale również okresy jej nieświadczenia, w których zleceniobiorca pozostaje w dyspozycji zleceniodawcy (A. Patulski i in. 2001, s. 121).

<google>n</google>

Pozostawanie przez pracownika w gotowości do pracy jest związane z jego zobowiązaniem do świadczenia ustalonej pracy, co jest istotą [[stosunek pracy|stosunku pracy]]. W wyroku z 31 maja 2001 roku Sąd Najwyższy ustalił, że czas świadczonej pracy przez jednostkę, niewchodzącą w [[zakres]] jego powinności zawodowych, nie jest wykonywaniem czynności, za które należy się [[wynagrodzenie]] z imienia stosunku pracy. W wyjaśnieniu do tego postanowienia czytamy: "(…) sprawowanie przez pracownika nieobjętych obowiązkami pracowniczymi funkcji społecznych w zakładzie pracy nie stanowiło wykonywania umówionej pracy i nie przekształciło czasu pracy społecznej w czas pracy, za który pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za pracę" (K.W. Baran i in. 2017, s. 181).

W związku z czym czas pozostania do dyspozycji zleceniodawcy zaczyna się od chwili stawienia się zleceniobiorcy w wyznaczonym czasie w obszarze, w którym praca ma być wykonywana lub w wyznaczonym zakładzie pracy. Z kolei kończy się w momencie kiedy ustalony wcześniej czas pracy upłynie lub później, jeżeli [[pracownik]] jest zobowiązany do świadczenia usług na rzecz pracodawcy w godzinach o charakterze nadliczbowym.

W kompleksie przepisów o czasie pracy można wyróżnić jego podział na:
* czas pracy (art. 128 § 1 K.p.),
* czas dyżuru (art. 1515 § 2 K.p.),
* [[czas wolny]] od wykonywanej pracy, czyli nieobjęty czasem pracy oraz dyżurem.

Dwa pierwsze podziały można wspólnie nazwać czasem zawodowym pracownika, który stoi w opozycji do czasu wolnego od pracy.

W czasach telefonów służbowych, pracy w trybie home office, czy [[delegacja|delegacji]] powstaje wiele nieścisłości odnoszących się do określenia faktycznego stanu wykonywania [[usługa|usług]] oraz dyspozycyjności pracownika w stosunku do pracodawcy. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 27 maja 1978 roku, ustalił, że "(..) przemieszczanie się pracownika, który wykonuje pracę w terenie, z miejsca zamieszkania do miejsca docelowego, w którym ma świadczyć pracę i z powrotem są zaliczane do okresu pracy, ponieważ zleceniobiorca pozostaje podczas tych przejazdów do pełnej dyspozycji pracodawcy. Co więcej w doktrynie prawa pracy przedstawiony jest również pogląd, w którym sama dyspozycyjność pracownika jest uznawana za wykonywanie pracy (A. Patulski i in. 2001, s. 127).

Zleceniobiorca pozostający w dyspozycji zleceniodawcy przede wszystkim powinien wykazywać pełną [[zdolność]] w sferze psychofizycznej oraz pełną gotowość do świadczenia pracy i poleceń pracodawcy zgodnie z jego oczekiwaniami. [[Pracodawca]] dysponuje pracownikiem, gdy ten jest gotowy do wykonywania wydawanych mu poleceń.

==Korzyści w sferze zawodowej==
Dyspozycyjność zleceniobiorcy lub jej brak może mieć dla niego różnorakie skutki.

Zagadnienia związane z dyspozycyjnością pracownika mogą być bardzo często przesłanką do jego [[awans|awansu]]. Nie ma wątpliwości, że osoba, która jest w stanie wykonywać pracę nie tylko podczas odgórnie wyznaczonych godzin pracy, ale również poza nimi, jeżeli zdarzy się taka konieczność jest dla pracodawcy dużą [[wartość|wartością]]. W związku z czym może zostać nagrodzona za poświęcony trud w postaci poprawy [[warunki pracy|warunków]] pracy lub płacy w stosunku do innych pracowników, którzy nie wykazują takiego zaangażowania. Jednym z przejawów owych lepszych warunków jest np. call-on-pay. Jest to dodatkowe wynagrodzenie, odgórnie wyznaczone dla tych pracowników, od których wymagana jest ciągła gotowość do pojawienia się w pracy poza określonymi godzinami świadczenia usług na rzecz pracodawcy (S. Borkowska i in. 2004, s. 191).

Dużą [[elastyczność]] w dysponowaniu czasem pracowników daje pracodawcom korzystanie z różnych systemów czasu pracy (innych niż podstawowy), takich jak:
* [[system]] równoważny - wydłużenie pracownikowi czasu pracy w danym dniu lub tygodniu, co skutkuje skróceniem czasu pracy w innym okresie lub możliwość odebrania dnia wolnego przez pracownika,
* system zadaniowy - pracownikowi nie zostaje narzucony czas pracy ale otrzymuję on zadania, które musi zrealizować a okres ich przygotowania zależy od niego samego,
* system przerywany - wykonywanie pracy, w której występują maksymalnie 5-godzinne przerwy - ten system czasu pracy jest stosowany w przypadkach kiedy [[popyt]] na pracę występuje o określonych porach dnia (A. Kamińska i in. 2013, s. 805).

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Umowa zlecenie]]}} — {{i5link|a=[[Praca sezonowa]]}} — {{i5link|a=[[Dyskryminacja]]}} — {{i5link|a=[[Czas pracy]]}} — {{i5link|a=[[Przerwa w pracy]]}} — {{i5link|a=[[Umowa o dzieło]]}} — {{i5link|a=[[Osoba niepełnosprawna]]}} — {{i5link|a=[[Freelancer]]}} — {{i5link|a=[[Wypowiedzenie za porozumieniem stron]]}} }}

==Bibliografia==
<noautolinks>
* Baran K. (red.), (2015), ''Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych'', Wolters Kluwer, Warszawa
* Borkowska S. (red.) (2012), ''Wynagrodzenia - praktyczne sposoby rozwiązywania problemów'', Oficyna, Warszawa
* Kamińska A. (red.) (2013), ''Prawo pracy: 1506 pytań i odpowiedzi'', Wolters Kluwer, Warszawa
* Patulski A, Patulski W., Walczak K, Orłowski G. Nałęcz N. (2004), ''Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych'', C.H. Beck, Warszawa
* ''Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.'' [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19740240141 Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141]
</noautolinks>

{{a|Dominika Pasternak}}
[[Kategoria:Czas pracy]]

{{#metamaster:description|Gotowość osoby do wykonywania obowiązków zawodowych. Dowiedz się, czym jest i jak wpływa na pracę. }}

Dyspozycyjność - Historia wersji

Sw: Pozycjonowanie