Zybex o 10:15, 19 sty 2024

2024-01-19T10:15:37Z

Nowa strona

'''Biurokratyzm''' - patologiczne ograniczenie sprawności działania i funkcjonowania instytucji w wysokim stopniu sformalizowanych. Wszystkie niezamierzone i nieprzewidywane skutki biurokracji, które obniżają [[sprawność]] funkcjonowania [[Organizacja biurokratyczna|organizacji biurokratycznej]]. Istotą biurokratyzmu jest pierwszeństwo realizacji przez [[pracownik]]ów - pełniących na różnych szczeblach hierarchii organizacyjnej funkcje regulacyjne - zautonomizowanych [[cel]]ów własnych lub grupowych. Krytyka biurokratyzmu pojawiła się w Europie już w XIX wieku<ref>Żyrek-Horodyska E.(2015) s. 383-384</ref>

==TL;DR==
Biurokratyzm to patologiczne ograniczenie sprawności działania instytucji, które wynika z cech struktury organizacyjnej, osobowości pracowników i wartości kulturowych. Przejawia się poprzez działań zbiurokratyzowane, które są nieprzewidziane i negatywnie wpływają na realizację celów instytucji. Przejawy biurokratyzmu to m.in. niedostosowanie do potrzeb odbiorców, przedłużanie załatwiania sprawy i unikanie decyzji innowacyjnych. Skutki biurokratyzmu to m.in. bariera dla przedsiębiorczości i niszczenie słabszych jednostek gospodarczych.

==Źródła biurokratyzmu==
* Źródła strukturalne - są związane z właściwościami struktury organizacyjnej instytucji tj. wielkość organizacyjnych części instytucji, właściwości podziału działań i hierarchii organizacyjnej, stopień scentralizowania decyzji,
* Źródła subiektywne - są związane z osobowością działających i istotą człowieka, jego fizycznymi możliwościami wykonania określonych zadań oraz psychicznymi predyspozycjami do sprawnego działania,
* Źródła kulturowe - są związane z uznawanymi w danej grupie społecznej, instytucji wartościami i normami społecznymi. Źródła te mają podłoże w ideach społecznych i obyczajach określających zachowanie członków instytucji.

==Działania zbiurokratyzowane==
Biurokratyzm przejawia się w działaniach członków instytucji, które określamy mianem działań zbiurokratyzowanych. Działania te wyróżniają się spośród wszelkich działań podejmowanych w instytucji tym, że:
* Powstają na tle biurokratyzacji instytucji, czyli w sytuacji "nasycenia" sposobu zorganizowania instytucji cechami charakterystycznymi dla biurokratycznego zorganizowania instytucji,
* Zostały nieprzewidziane z punktu widzenia formalnych celów instytucji,
* Ujemnie wpływają na realizację formalnych celów instytucji.
[[Klasyfikacja]] działań zbiurokratyzowanych:
Ze względu na stosunek działań do obowiązujących przepisów w danej organizacji:
* formalne - wykonywane zgodnie z przepisami np. nadmierna sztywność biurokraty, wynikająca z fetyszyzowania znaczenia przepisów,
* nieformalne - wykonywane poza przepisami lub wbrew nim np. nadmierne przeciąganie załatwiania sprawy interesanta.
Ze względu na obiekty, na które ukierunkowane jest [[działanie]]:
* dotyczące członków danej instytucji np. przesunięcie podjęcia decyzji na innych członków instytucji,
* związane ze stosunkami: instytucja - otoczenie np. zniechęcenie interesanta przez wykazanie trudności w załatwieniu danej sprawy,
Ze względu na sposób wykonania działań:
* mające na celu minimalizację ryzyka np. odmowa załatwienia sprawy leżącej w kompetencji pracownika, gdy sposób jej załatwienia nie jest opisany w przepisach,
* mające na celu minimalizację wysiłku np. gromadzenie niezałatwionych spraw w celu stworzenia pozorów zapracowania.

<google>n</google>

==Przejawy biurokratyzmu==
Zewnętrznymi przejawami biurokratyzmu są zjawiska:
* Niedostosowanie funkcjonowania instytucji do rzeczywistych potrzeb odbiorców ([[klient]]ów),
* [[Podejmowanie decyzji]] na podstawie informacji o charakterze wtórnym (pisemne sprawozdania, protokoły itp.),
* Przedłużanie toku załatwiania sprawy, będące skutkiem każdorazowego zwracania się don osób o wyższym autorytecie, dla uzyskania formalnej akceptacji decyzji,
* Przesuwanie podjęcia decyzji na niższy lub wyższy szczebel organizacyjny,
* Unikanie podejmowania decyzji w zakresie innowacji organizacyjnych,
* "Migrena kancelaryjna", tzn. nie uzasadnione żadną koniecznością przewlekanie załatwiania spraw i podejmowania decyzji,
* Wykazywanie w stosunkach z otoczeniem instytucji swojego znaczenia jako osoby, bez której nie można załatwić określonej sprawy,
* Nadmierne pisemne dokumentowanie i uzasadnianie zgodności własnych działań z obowiązującą formalnie procedurą,
* Sztywność, formalizm i rytualizm w interpretowaniu sytuacji i przepisów,
* Uzurpowanie sobie władzy nad klientem, petentem,
* Ułatwianie sobie pracy przez przerzucanie własnych obowiązków na klientów organizacji i ograniczanie własnej wobec nich odpowiedzialności,
* Nie uwzględnianie jaki wpływ wywierają indywidualne cechy pracowników (postawy i [[relacje międzyludzkie]]) na [[efektywność]] organizacji,<ref>Ćwiklicki M. (2015), s. 5</ref>,

==Skutki biurokratyzmu==
Deformacja biurokracji jaką jest biurokratyzm jest zjawiskiem negatywnym i nieodpowiednim współcześnie:<ref>Ćwiklicki M. (2015), s. 5</ref>,
* Często jest wskazywany jako bariera przy zakładaniu własnej działalności gospodarczej. Nadmierna biurokracja zniechęca młodych przedsiębiorców,
* Niszczy słabsze jednostki gospodarcze <ref> Tytko M. M.(2014), s. 56 </ref>

{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Biurokracja]]}} — {{i5link|a=[[Kultura organizacyjna]]}} — {{i5link|a=[[Dysfunkcja]]}} — {{i5link|a=[[Interesariusze]]}} — {{i5link|a=[[Kategoryzacja czynników ryzyka]]}} — {{i5link|a=[[Style kierowania wg Lewina, Lippitta i White]]}} — {{i5link|a=[[Zaufanie]]}} — {{i5link|a=[[Władza]]}} — {{i5link|a=[[Kompetencje]]}} }}

==Przypisy==
<references />

==Bibliografia==
<noautolinks>
* Crozier M. (1967), ''Biurokracja anatomia zjawiska'', Warszawa
* Ćwiklicki M. (2015), ''[https://mpra.ub.uni-muenchen.de/65345/1/MPRA_paper_65345.pdf W kierunku neo-biurokracji: o biurokracji we współczesnych koncepcjach zarządzania publicznego]''
* Koźmiński A., Piotrowski W. (red.) (2010), ''Zarządzanie teoria i praktyka'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
* Solarz P. (2013), ''Biurokracja w funkcjonowaniu aparatu państwowego w Polsce po 1989 roku''. Wydawnictwo Vizja Press & It, Warszawa
* Suwaj P. (red.) (2009), ''Patologie w administracji publicznej'', Wolters Kluwer, Warszawa
* Tytko M. (2014), ''[https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/6396/tytko_uniosceptyczna_koncepcja_patriotyzmu_u_stanislawa_papieza_i_piotra_doerre%27go.pdf?sequence=1&isAllowed=y Uniosceptyczna koncepcja patriotyzmu u Stanisława Papieża i Piotra Döerre'go: (prawo unijne a biurokracja, Niemcy i kolonizacja Polski]'', Pedagogika Katolicka, nr 15
* Wawrzyniak B. (1972), ''Organizacja formalna zakładu pracy''. Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa
* Żyrek-Horodyska E. (2015), ''Biurokracja PRL-u w dokumencie Krzysztofa Kieślowskiego w kontekście powieści Urząd Tadeusza Brezy i publikacji z „Trybuny Ludu”'', Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków
</noautolinks>

{{a|Łukasz Brzyski, Natalia Prusak}}

[[Kategoria:Teorie organizacji]]

{{#metamaster:description|Biurokratyzm to patologiczne ograniczenie sprawności instytucji, wynikające z formalizacji. Powoduje obniżoną efektywność i dominację celów pracowników. Krytyka pojawiła się już w XIX wieku.}}

Biurokratyzm - Historia wersji

Zybex o 10:15, 19 sty 2024