Ochrona własności intelektualnej

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacja, szukaj
Istnienie tego portalu jest możliwe dzięki wyświetlaniu reklam.
Nie musisz klikać. Po prostu wyświetlaj.
Stosujemy wyłącznie nieagresywne reklamy Google.

Ochrona własności intelektualnej jest ochroną praw odnoszących się do własności intelektualnej.

Przedsiębiorstwa mogą chronić swoją własność intelektualną przez:

  1. prawa własności przemysłowej - patenty, wzory użytkowe, wzory, znaki towarowe, prawo do ochrony odmian roślin i oznaczenia geograficzne
  2. prawa autorskie obejmujące oryginalne prace literackie i artystyczne, utwory muzyczne, transmisje telewizyjne, oprogramowanie, bazy danych, twórczość reklamową i multimedialną
  3. strategie handlowe, jak np. tajemnice handlowe, umowy o zachowaniu poufności lub szybka produkcja.

Własność intelektualna

Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO) podaje definicję własności intelektualnej jako zbiór praw odnoszących się w szczególności do:

  • dzieł literackich, artystycznych i naukowych,
  • interpretacji artystów interpretatorów oraz wykonań artystów wykonawców,
  • fonogramów i programów radiowych i telewizyjnych,
  • wynalazków we wszystkich dziedzinach działalności ludzkiej,
  • odkryć naukowych,
  • wzorów przemysłowych,
  • znaków towarowych i usługowych,
  • nazw handlowych i oznaczeń handlowych,
  • ochrony przed nieuczciwą konkurencją.

Według polskich uregulowań prawnych powyższe dziedziny można przyporządkować do trzech zakresów praw:

  1. prawo autorskie i prawa pokrewne z prawami autorskimi,
  2. prawa do baz danych,
  3. prawo własności przemysłowej.

Ochrona prawna

Podstawowymi aktami polskiego prawa, regulującymi kwestie dotyczące własności intelektualnej, są:

  • w zakresie prawa własności artystycznej, naukowej i literackiej (prawa autorskiego)
  • Ustawa z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
  • Ustawa z dnia 27 lipca 2001r. o ochronie baz danych
  • w zakresie prawa własności przemysłowej
  • Ustawa z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej
  • Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Zakres ochrony

  1. DOBRA OBJĘTE PRAWEM AUTORSKIM - chronione są począwszy od momentu ich powstania, bez konieczności dokonywania ich rejestracji. Ochrona ta jest co do zasady powszechna - na podstawie umów międzynarodowych obejmuje prawie wszystkie kraje świata.

Do przedmiotów prawa autorskiego Ustawa zalicza w szczególności utwory:

  • wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe),
  • plastyczne,
  • fotograficzne,
  • lutnicze,
  • wzornictwa przemysłowego,
  • architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne,
  • muzyczne i słowno-muzyczne,
  • sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne, i pantomimiczne,
  • audiowizualne

Twórcą utworu chronionego prawem autorskim może być jedynie osoba fizyczna.

Regulacja prawa autorskiego i praw pokrewnych należy do właściwości Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

  1. OCHRONA BAZ DANYCH - Podobny zakres ochrony odnosi się do ochrony baz danych jednak nie obejmuje programów komputerowych użytych do sporządzenia baz danych lub korzystania z nich.
  2. DOBRA OBJĘTE PRAWEM WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ - aby były objęte ochroną - w większości przypadków - muszą zostać zarejestrowane w Urzędzie Patentowy RP, który na podstawie zgłoszenia (wniosku) wydaje decyzje w sprawie udzielenia patentu, praw ochronnych lub praw z rejestracji. Zakres tej ochrony jest w istotny sposób ograniczony. Ochrona obejmuje bowiem wyłącznie teren RP. Jej ewentualne rozszerzenie wymaga zgłoszeń w urzędach patentowych krajów, posiadających regulacje dotyczące takiej ochrony i - utworzone na podstawie tych regulacji - odpowiednie organy rejestracyjne.

Prawa własności przemysłowej dotyczą:

  • wynalazków i wzorów użytkowych,
  • znaków towarowych
  • wzorów przemysłowych
  • oznaczeń geograficznych (z wyłączeniem ochrony nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych)
  • topografii układów scalonych.

Maksymalny czas ochrony

  • Patenty na wynalazki - 20 lat (wyjątki np. leki)
  • Wzory użytkowe - 10 lat od daty zgłoszenia
  • Wzory zdobione - 5+5 lat
  • Znaki towarowe - 10+10+10...
  • Prawa do rejestracji - 25 lat
  • Topografia układów scalonych - 10 lat
  • Oznaczenia geograficzne - ochrona bezterminowa
  • Wzór przemysłowy - 25 lat

W Polsce nie udziela się patentów na odmiany roślin, rasy zwierząt, czysto biologiczne sposoby hodowli roślin i zwierząt oraz sposoby leczenia ludzi i zwierząt

Formy ochrony

Najczęściej stosowane formy ochrony własności intelektualnej to:

  • możliwość powołania się na prawo autorskie celem zabezpieczenia interesów producenta,
  • utrzymanie w tajemnicy (nieudostępnianie informacji o przedmiocie ochrony),
  • udostępnianie kontrolowane (np. za pobraniem opłaty licencyjnej, po dokonaniu rejestracji użytkownika),
  • zakaz kopiowania i rozpowszechniania utworu, wynalazku,
  • zakaz czerpania korzyści z utworu lub wynalazku, do którego danemu podmiotowi nie przysługują prawa autorskie lub pokrewne,
  • prawo do kontroli nad produkcją utworów zależnych


Międzynarodowy system ochrony własności intelektualnej

  • 1883 - Konwencja Paryska; Międzynarodowy Związek Ochrony Własności Przemysłowej
  • 1866 - Konwencja Berneńska o ochronie Dzieł literackich (naukowych) i artystycznych
  • 1891 - Porozumienie Madryckie o międzynarodowej rejestracji znaków towarowych (Polska należy od 1991)
  • 1961 - Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO)
  • 1971 - Układ o Współpracy Patentowej (PCT) (Polska od 1990)
  • 1973 - Konwencja o Patencie Europejskim (Monachijska)
  • 1994 - Światowa Organizacja Handlu (WTO)w miejsce GATT (Polska od 1995), Porozumienie w Sprawie Handlowych Aspektów Praw Własności Intelektualnej (TRIPS)

Bibliografia

  • Ustawa z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
  • Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych
  • Ustawa z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej
  • M. Załucki, Prawo własności intelektualnej. Repetytorium, wyd. Difin, Warszawa 2008
  • M.Łazewski, M.Gołębiowski, Własność intelektualna, Warszawa 2006,
  • Trzebiatowski, M. Ochrona własności intelektualnej. w innowacyjnej gospodarce, 320.

Autor: Anna Socha

Istnienie tego portalu jest możliwe dzięki wyświetlaniu reklam.
Nie musisz klikać. Po prostu wyświetlaj.
Stosujemy wyłącznie nieagresywne reklamy Google.