Dyskusja:Rachunek kosztów według faz produkcji

-- Ania Mizia 15:27, 25 gru 2013 (CET) -- Ania Mizia 15:27, 25 gru 2013 (CET)

Rachunek kosztów według faz produkcji (inaczej kalkulacja procesowa fazowa) stosowany jest w przypadku, gdy proces wytworzenia danego produktu składa się z kilku następujących po sobie faz technologicznych, w wyniku których powstają określone półprodukty, detale lub części. W metodzie kalkulacji fazowej każda faza technologiczna stanowi odzdzielny etap kalkulacji. W każdej fazie kalkulowany jest techniczny koszt wytworzenia. Półprodukty powstałe we wcześniejszych fazach technologicznych przekazywane są do następnych faz po technicznym koszcie wytworzenia. [1] Ma zastosowanie głównie w produkcji masowej, wieloseryjnej, np. w wytwórniach marmolady, przemyśle cukierniczym, odzieżowym, włókienniczym, w produkcji odlewów, ceramiki budowlanej. [2] Metoda kalkulacji fazowej umożliwia dokładniejsze rozliczenie i kontrolę kosztów poszczególnych faz produkcyjnych co umożliwia także ustalenie kosztu poszczególnych półproduktów, które są przekazywane po każdym procesie produkcyjnym. [3]

Kalkulacja jednostkowego kosztu wytworzenia

Dla każdej wydzielonej fazy technologicznej obserwuje się ponoszone koszty. Wydzielenie poszczególnych faz produkcji często wiąże się z wyodrębnieniem jednostek organizacyjnych wewnątrz przedsiębiorstwa realizujących daną fazę procesu produkcyjnego lub pojedynczych stanowisk, których wielkość produkcji można zmierzyć. Dlatego w tej kalkulacji możliwe jest ustalenie nie tylko kosztu jednostkowego wytworzenia wyrobu gotowego przekazywanego do magazynu, ale także kosztu jednostkowego półfabrykatów powstających w kolejnych fazach procesu produkcyjnego. Każdy proces produkcyjny jest traktowany jako odrębny etap kalkulacji. [4]

Do rozliczania kosztów danej fazy na produkty, w zależności od rodzaju produkcji można wykorzystać metodę kalkulacji podziałowej prostej, podziałowej ze współczynnikami lub metodę kalkulacji doliczeniowej.[5]

Odmiany kalkulacji procesowej (fazowej)

Ze względu na rodzaj produkcji wyróżnia się:

  • kalkulację procesową prostą - stosowaną w przedsiębiorstwach, w których we wszystkich fazach procesu produkcyjnego produkcja jest jednorodna;
  • kalkulację procesową mieszaną - stosowaną w przedsiębiorstwach, w których jedne wydziały zajmują się produkcją jednorodną, a w innych produkcja jest różnorodna.

Ze względu na sposób przekazywania półfabrykatów pomiędzy wyodrębnionymi fazami procesu technologicznego wyróżnia się:

  • kalkulację fazową półfabrykatową,
  • kalkulację fazową - bezpółfabrykatową.

W metodzie półfabrykatowej zakłada się, że koszty każdej fazy gromadzi się w karcie kalkulacyjnej, a następnie powiększa się je o wartość półfabrykatów przyjętych z fazy poprzedzającej. W rezultacie koszty ustalone w ostatniej fazie są równe kosztom wytworzenia wyrobów gotowych. Koszt wytworzenia wyrobów gotowych przy zastosowaniu metody półfabrykatowej można zapisać za pomocą formuł:

I - pierwsza faza produkcji

\(KF_{\text{(I)}} = K_{\text{(M)}} + K_{\text{(P fazy I)}}\)

II - druga faza produkcji

\(KF_{\text{(II)}} = KF_{\text{(I)}} + K_{\text{(P fazy II)}}\)

N - 1 - przedostatnia faza produkcji

\(KF_{\text{(N-1)}} = KF_{\text{(N-2)}} + K_{\text{(P fazy N-1)}}\)

N- ostatnia faza produkcji

\(KF_{\text{(N)}} = KF_{\text{(N-1}} + K_{\text{(P fazy N)}}\)

Koszt wytworzenia produktów\[K_{\text{(WG)} = KF_{\text{(N}}\]

gdzie\[KF_{\text{(I)}}\] - koszty wytworzenia półfabrykatu po fazie (I) procesu produkcyjnego,

\(KF_{\text{(M}}\) - koszty wsadu materiałów,

\(KF_{\text{(M}}\) - koszty przerobu wyodrębnionej fazy produkcyjnej,

\(K_{\text{(WG)}}\) - koszt wytworzenia wyrobów gotowych. [6]

Ewidencja kosztów

Konta analityczne kosztów poszczególnych procesów prowadzone do konta "Produkcja podstawowa" zbierają w ciągu okresu koszty bezpośrednie, do których w końcu miesiąca - przed sporządzeniem kalkulacji dolicza się koszty pośrednie ewidencjonowane na koncie "Koszty wydziałowe". W przypadku gdy wydziały produkcyjne pokrywają się z fazami produkcyjnymi, to do konta "Koszty wydziałowe" prowadzi się konta analityczne dla każdej fazy. W końcu miesiąca koszty wydziałowe z odpowiadającego mu konta analitycznego kosztów wydziałowych przenoszone są na konto analityczne, prowadzone do konta "Produkcja podstawowa".

Niektóre jednostki gospodarcze nie prowadzą odrębnej ewidencji kosztów wydziałowych dla każdego procesu produkcyjnego, ponieważ w jednym wydziale produkcyjnym odbywa się kilka procesów, a w niektórych przypadkach - nawet wszystkie procesy produkcyjne. W takiej sytuacji koszty wydziałowe gromadzone na jednym koncie dotyczą kilku procesów i w związku z tym na koniec miesiąca rozlicza się je na poszczególne procesy za pomocą odpowiednich kluczy podziałowych kosztów. [7]

Bibliografia

  • W. Janik, M. Paździor, Rachunek kosztów w zarządzaniu organizacjami", Wyd. CeDeWu Sp z o.o, Warszawa 2010
  • J. Matuszewicz, "Rachunek kosztów", Wyd. FINANS – SERVIS, Warszawa 2001
  • M. Ossowski, "Rachunek kosztów", Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr Sp. Z o.o., Gdańsk 2004

Przypisy

  1. Rachunek kosztów w zarządzaniu organizacjami", W. Janik, M. Paździor, Wyd. CeDeWu Sp z o.o, Warszawa 2010, s.57
  2. Rachunek kosztów", J. Matuszewicz, Wyd. FINANS – SERVIS, Warszawa 2001 s.143
  3. Rachunek kosztów", M. Ossowski, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr Sp. Z o.o., Gdańsk 2004, s.218
  4. Rachunek kosztów", M. Ossowski, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr Sp. Z o.o., Gdańsk 2004, s.219
  5. Rachunek kosztów w zarządzaniu organizacjami", W. Janik, M. Paździor, Wyd. CeDeWu Sp z o.o, Warszawa 2010, s.57
  6. Rachunek kosztów", M. Ossowski, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr Sp. Z o.o., Gdańsk 2004, s.219-220
  7. Rachunek kosztów", J. Matuszewicz, Wyd. FINANS – SERVIS, Warszawa 2001 s.143

Autor: Anna Mizia