Metodyka PMI
Z Encyklopedia Zarządzania
Charakterystyka
Project Management Institute (PMI) zaproponował metodykę zarządzania projektami obejmującą dziewięć kluczowych obszarów:
- Zarządzanie integracją projektu
- Zarządzenie zakresem projektu
- Zarządzanie czasem w projekcie
- Zarządzanie kosztami projektu
- Zarządzanie jakością w projekcie
- Zarządzanie ryzykiem projektu
- Zarządzanie zasobami ludzkimi w projekcie
- Zarządzanie komunikacją w projekcie
- Zarządzanie zleceniami w projekcie
Obszary te zostały zdefiniowane w książce Project Management Body of Knowledge, która jest jedną z podstawowych pozycji z zakresu zarządzania projektami.
Zarządzanie integracją projektu
Zarządzanie integracją projektu zawiera te procesy, które są potrzebne dla zapewnienia, ze różne elementy projektu są właściwie koordynowane. Obejmuje dokonywanie wyborów między celami dla zaspokojenia lub przewyższenia oczekiwań i wymagań udziałowców. Głównymi procesami w integracji projektu są:
- tworzenie planu projektu, czyli tworzenie jednego, spójnego dokumentu na podstawie rezultatów innych procesów planowania;
- wykonywanie planu projektu, czyli realizacja planu projektu poprzez wykonywanie działań w nim zawartych;
- ogólny nadzór zmian, czyli koordynowanie zmian w całym projekcie.
Zarządzenie zakresem projektu
Obejmuje procesy służące zapewnieniu, że projekt zawiera wszystkie prace, które muszą być wykonane, aby projekt wykonać i tylko te prace. Skupia się na określaniu i kontrolowaniu co jest, a co nie jest zakresem projektu. Pojęcie zakresu może odnosić się zarówno do projektu, jak i produktu. Zakres produktu to funkcje i udogodnienia, które mają być zawarte w produkcie. Natomiast zakres projektu obejmuje pracę, która musi zostać wykonana w celu dostarczenia produktu posiadającego określone funkcje i udogodnienia. Obecne tu procesy, to:
- inicjacja,
- planowanie zakresu,
- definicja zakresu,
- weryfikacja zakresu,
- nadzór zmian zakresu.
Zarządzanie czasem w projekcie
Zarządzanie czasem obejmuje procesy wymagane dla zapewnienia ukończenia projektu we właściwym czasie. Obszar ten obejmuje:
- identyfikację działań, które muszą zostać wykonane dla osiągnięcia celów projektu
- identyfikację i udokumentowanie zależności między działaniami
- estymowanie czasu potrzebnego dla wykonania poszczególnych działań
- analizowanie kolejności działań, czasów trwania oraz wymaganych zasobów pod kątem stworzenia harmonogramu
- nadzorowanie zmian do harmonogramu
Procesy te w przypadku małych projektów są często postrzegane jako jeden.
Zarządzanie kosztami projektu
Zarządzanie kosztami ma na celu zapewnienie, że projekt zostanie zrealizowany zgodnie z założonym budżetem. Obejmuje ono:
- określanie zasobów ludzkich, materiałowych, maszynowych potrzebnych dla realizacji projektu,
- estymację kosztów tych zasobów w ilościach potrzebnych dla projektu
- budżetowanie, czyli alokację zasobów do poszczególnych jednostek pracy oraz
- kontrolę zmian w budżecie.
Zarządzanie kosztami w zarządzaniu projektami koncentruje się głównie na zasobach potrzebnych do realizacji projektu. Warto jednak zwrócić uwagę także na inny aspekt tego problemu - koszty używania produktu wytworzonego w trakcie realizacji projektu.
Zarządzanie jakością w projekcie
Zarządzanie jakością obejmuje procesy, które mają zapewnić, że projekt zaspokoi potrzeby, dla których został powzięty. Procesy opisane w tej części w zamierzeniu powinny być kompatybilne z serią norm dotyczących systemów jakości ISO 9000. Warto także zobaczyć normę ISO 10007, która traktuje o jakości właśnie w obszarze zarządzania projektami (jakkolwiek oceny tej normy w środowisku PM są raczej pozbawione entuzjazmu). To ogólne podejście powinno być także zgodne z filozofią zarządzania przez jakość.
Zarządzanie ryzykiem projektu
Zarządzanie ryzykiem projektu obejmuje procesy identyfikacji, analizowania i odpowiadania na ryzyko w projekcie.
Zarządzanie związane jest nierozłącznie z podejmowaniem decyzji. Rzadko menedżer może pozwolić sobie na komfort zadecydowania w sytuacji całkowitej pewności, po zebraniu wszelkich niezbędnych informacji i pełnym przewidzeniu przyszłych skutków. W większości przypadków konieczne jest założenie pewnego prawdopodobieństwa wystąpienia czynników zakłócających i wspomagających.
Z tego punktu widzenia dzielimy decyzje na:
- podejmowane w warunkach pewności, gdy dysponujemy wszystkimi potrzebnymi informacjami,
- podejmowane w warunkach niepewności, gdy nie wiemy nic przyszłych stanach systemu i otoczenia,
- podejmowane w warunkach ryzyka, gdy możemy ocenić prawdopodobieństwo wystąpienia różnych stanów otoczenia, jak i systemu na podstawie posiadanych informacji.
Ryzyko najczęściej definiowane jest jako niebezpieczeństwo poniesienia straty, możliwość wystąpienia wydarzenia szkodzącego lub nieosiągnięcia celu. Można je także określić jako taką sytuację, w której przyszłych warunków gospodarowania nie można przewidzieć z całą pewnością, znany jest natomiast rozkład prawdopodobieństwa wystąpienia tych warunków.
Istnieje szereg podziałów ryzyka. Możemy wyróżnić ryzyko:
- właściwe, czyli oparte o zasady prawa wielkich liczb - pożar, klęska,
- subiektywne - wynikające z niedoskonałości człowieka, dokonującego analizy i podejmującego decyzję
- obiektywne - nieprzewidywalne, np. odkrycie rewolucjonizujące przemysł energetyczny.
W przypadku analizy ryzyka dotyczącego bezpośrednio organizacji możemy mówić o stałym (dotyczącym całego systemu gospodarczego) oraz niestałym (dotyczącym danej firmy). Biorąc pod uwagę zmienne warunki działalności gospodarczej S. Nahotko wyróżnia następujące rodzaje ryzyka:
- działalności - zależne od wahań popytu, cen,
- płynności - oznaczające, że składnik aktywów może nie znaleźć natychmiast nabywcy chętnego do jego zakupu po cenie rynkowej,
- nieściągalności - występujące, gdy dłużnik nie jest w stanie spłacić długu lub odsetek,
- rynkowe - ryzyko globalnych zmian na rynku (np. bessa na giełdzie),
- stopy procentowej - odnoszące się do wahań kursów papierów wartościowych, walut i stóp procentowych,
- siły nabywczej - możliwość nie uzyskania z inwestycji takiej wielkości siły nabywczej, jaką się zainwestowało.
W zależności od ilości i jakości informacji możemy mówić o ryzyku:
- normalnym - takim, które musimy podjąć, bo jest ono naturalne dla procesów gospodarczych,
- dopuszczalnym, na które możemy sobie pozwolić,
- niedopuszczalnym - przekraczającym poziom dopuszczalny,
- niezbędnym, czyli takim na które nie można sobie nie pozwolić.
Ryzyko jest naturalnym zjawiskiem gospodarczym i nie można go wyeliminować. Można je natomiast ograniczać (redukować) poprzez rozpoznawanie, kształtowanie, badanie możliwych stanów przyszłości, odpowiednią kontrolę realizacji zadań, dywersyfikację działalności oraz racjonalizację ryzyka (czyli podejmowanie decyzji z uwzględnieniem wyników analiz poziomu ryzyka).
Pojęcie ryzyka używane jest w sytuacji, gdy rezultat jaki będzie osiągnięty w przyszłości nie jest znany, ale możliwe jest zidentyfikowanie przyszłych sytuacji. Wiąże się ono przede wszystkim z procesem prowadzącym do dostarczania określonego produktu lub usługi w określonym czasie, przy określonych kosztach. Zarządzanie ryzykiem w projekcie dotyczy rozpoznawania i identyfikacji ryzyka, z jakim przedsiębiorstwo może się zetknąć , jego kontrolowania i pomiaru.
Zarządzanie zasobami ludzkimi w projekcie
HRM obejmuje procesy służące do bardziej efektywnego wykorzystania ludzi w projekcie, w tym klientów, sponsorów i innych uczestników. Istnieje szeroki zakres literatury z tej dziedziny, który obejmuje między innymi: przywództwo, komunikację, negocjacje, delegowanie, motywowanie, coaching, mentoring, budowę zespołów, rozwiązywanie konfliktów, rekrutację, relacje w pracy, regulacje dotyczące bezpieczeństwa i zdrowia, itp.
Większość tej literatury ma także zastosowanie w przypadku zarządzania projektami. Należy jednak wziąć pod uwagę specyfikę tej działalności. Przede wszystkim projekty mają charakter okresowy. Liczba uczestników może się zmieniać, gdy projekt przechodzi z jednej fazy do kolejnej. Rzadko zdarza się, aby zespół projektowy sam administrował zasobami ludzkimi, mimo to jego uczestnicy muszą być świadomi istniejących w tym zakresie wymagań.
Zarządzanie komunikacją w projekcie
Zarządzanie komunikacją obejmuje procesy służące zapewnieniu terminowemu i właściwemu tworzeniu, gromadzeniu, rozpowszechnianiu, przechowywaniu i usuwaniu informacji. Tworzy istotne połączenia między ludźmi, ideami oraz informacjami potrzebnymi dla osiągnięcia sukcesu. Każdy zatrudniony w projekcie musi być przygotowany do wysyłania i odbierania komunikatów w języku projektu i musi rozumieć jak komunikacja, w której biorą udział jako osoby wpływa całość projektu. Należy zwrócić tu uwagę na modele nadawca-odbiorca, pętle sprzężenia zwrotnego, bariery komunikacji, rodzaj mediów używanych w komunikacji, metody zapisu, techniki prezentacji, sposoby organizowania spotkań.
Zarządzanie zleceniami w projekcie
Zarządzanie zleceniami obejmuje zdobywanie dóbr i usług spoza organizacji wykonującej projekt. Obszar ten jest badany z perspektywy kupującego oraz relacji kupujący-dostawca. Relacja ta może istnieć na wielu szczeblach jednego projektu.
Zwykle dostawca wykonuje swoją pracę jako projekt (jest jednorazowa i niepowtarzalna). W takich przypadkach kupujący staje się klientem, a przez to kluczowym uczestnikiem dla dostawcy. Zespół projektowy dostawcy musi się skupić na wszystkich procesach zarządzania projektami, a nie tylko na obszarze zarządzania zleceniami. Warunki kontraktu stają się jednym z głównych wejść do wielu procesów dostawcy.
Bibliografia
- Project Management Body of Knowledge, PMI, Newtown Square 2000
Autor: Sławomir Wawak