Portal moze zapisywać w przeglądarce uzytkownika informacje związane z logowaniem oraz statystykami oglądalności. Jeśli nie zgadzasz się z tym, opuść stronę.

Wydolność fizyczna organizmu

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Definicja wydolności fizycznej organizmu

Pod pojęciem wydolności fizycznej organizmu należy rozumieć funkcjonalną sprawność organizmu do wykonania znacznego wysiłku fizycznego, przy równoczesnym szybkim przystosowaniu się organizmu do pokonania danego wysiłku, a także zdolność szybkiego usuwania następowych zaburzeń homeostazy ustrojowej.[1] Według Anny i Artura Jaskólskich wydolność fizyczna to zdolność do ciężkiego lub długotrwałego wysiłku fizycznego, z udziałem dużych grup mięśniowych, bez większych zmian homeostazy, po którego zakończeniu następuje szybki powrót wskaźników fizjologicznych do wartości spoczynkowej.[2]

Czynniki warunkujące wydolność fizyczną

  • przemiany energetyczne (procesy tlenowe, beztlenowe i rezerwy energetyczne)
  • poziom koordynacji nerwowo - mięśniowej
  • termoregulacja i gospodarka wodno - elektrolitowa
  • właściwości budowy ciała
  • czynniki psychologiczne

Najlepszy miernik wydolności fizycznej

Najlepszym miernikiem wydolności fizycznej jest maksymalny pobór tlenu, będący jednocześnie miarą czynności układu krążeniowo - oddechowego. Wielkość tego parametru zależy od wielu czynników, wśród których należy wymienić maksymalną wentylację płuc, pojemność dyfuzyjną płuc, objętość i pojemność tlenową krwi, maksymalna pojemność minutową serca, różnicę tętniczo żylną zawartości tlenu we krwi, zawartość hemoglobiny we krwi, stężenie enzymów oksydacyjnych oraz liczbę mitochondriów w mięśniach szkieletowych.[3]

Zmiany rejestrowane w spoczynku po treningu zwiększającym wydolność tlenową

Trening ukierunkowany na zwiększenie wydolności tlenowej wywołuje wiele zmian dostosowawczych w układach krążeniowym, oddechowym, wewnątrzwydzielniczym i w mięśniach szkieletowych. Zmiany te można zaobserwować w czasie spoczynku, podczas standardowego wysiłku submaksymalnego oraz w trakcie wysiłku maksymalnego.

  • zmniejszenie częstości skurczów serca
  • zwiększenie objętości wyrzutowej serca
  • zwiększenie objętości serca
  • zwiększenie objętości krwi krążącej
  • zwiększenie liczby kapilar w mięśniach szkieletowych
  • hipertrofia (zwiększenie masy) mięśnia sercowego
  • korzystne zmiany metaboliczne[4]


Ocena w badaniach wysiłków fizycznych

Najlepszą ocenę w badaniach wysiłków dynamicznych uzyskuje się na cyklometrze rowerowym, ze względu na:

  • łatwość dozowania obciążenia i przewidywania wielkości zapotrzebowania tlenowego
  • możliwość wykonywania wysiłków w pozycji leżącej
  • małą ruchomość górnej części ciała, co ułatwia pomiary
  • możliwość natychmiastowego i bezpiecznego przerwania wysiłku

W tej metodzie oceny wysiłku fizycznego należy wziąć pod uwagę różnice obciążenia, które są mniejsze niż podczas biegu lub marszu, w czasie którego jest zaangażowana większa ilość grup mięśniowych. Stąd też wielkość maksymalnego pochłaniania tlenu jest większa. Do oceny wysiłków statycznych, w badaniach klinicznych używany jest dynamometr ręczny, na którym ocenia się wysiłek polegający na zaciśnięciu ręki na uchwycie. Wysiłek ten jest łatwy do wykonania w pozycji dowolnej i umożliwia stałą kontrolę siły skurczu, jak również stwarza szczególnie dogodne warunki do badania czynności układu krążenia.[5]

Przypisy

  1. Stanisław Hady, Zarys fizjologii człowieka, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Rzeszów 1996, s. 134.
  2. Artur Jaskólski, Anna Jaskólska, Podstawy fizjologii wysiłku fizycznego z zarysem fizjologii człowieka, Wydawnictwo AWF Wrocław, Wrocław 2006, s. 270.
  3. Artur Jaskólski, Anna Jaskólska, Podstawy fizjologii wysiłku fizycznego z zarysem fizjologii człowieka, Wydawnictwo AWF Wrocław, Wrocław 2006, s. 271.
  4. Artur Jaskólski, Anna Jaskólska, Podstawy fizjologii wysiłku fizycznego z zarysem fizjologii człowieka, Wydawnictwo AWF Wrocław, Wrocław 2006, s. 275.
  5. Stanisław Hady, Zarys fizjologii człowieka, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Rzeszów 1996, s. 137.

Bibliografia

  1. Stanisław Hady, Zarys fizjologii człowieka, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Rzeszów 1996.
  2. Artur Jaskólski, Anna Jaskólska, Podstawy fizjologii wysiłku fizycznego z zarysem fizjologii człowieka, Wydawnictwo AWF Wrocław, Wrocław 2006.

Autor: Agnieszka Czepiec

Oceń treść artykułu

Aktualna ocena artykułu: 68/100 (głosów: 3)
 Musisz włączyć JavaScript, aby głosować