Portal moze zapisywać w przeglądarce uzytkownika informacje związane z logowaniem oraz statystykami oglądalności. Jeśli nie zgadzasz się z tym, opuść stronę.

Stosunek prawny

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Charakterystyka

Stosunek prawny to rodzaj zależności i powiązań wyznaczonych w normę prawną pomiędzy co najmniej dwoma podmiotami prawa. Jest jednym z rodzajów stosunków społecznych, czyli takich relacji między przynajmniej dwoma osobami,w których zachowania jednaj strony (działanie lub zaniechanie) wywołują reakcję innej strony (działanie i zaniechanie) i podlegają kontroli norm społecznych (prawnych, moralnych, obyczajowych, itp.). Od innych stosunków społecznych różni go fakt, iż jego elementy składowe, powstanie, zmiana i ustanie są związane z treścią norm prawa obowiązującego.

Elementy konstruktywne stosunku prawnego

Stosunek prawy składa się z elementów konstruktywnych, do których należą:

  1. strony stosunku prawnego - podmioty prawa;
  2. prawa i obowiązki będące treścią stosunku prawnego;
  3. przedmiot stosunku prawnego.


Stosunek prawny nie może istnieć bez stron. To właśnie między nimi zachodzą bowiem więzi prawne. Stronami stosunku są osoby czy organizacje będące jednocześnie adresatami norm prawnych regulujących ten stosunek. Mogą być to jedynie pomioty wykreowane przez prawo, czyli podmioty prawa. Stroną stosunku prawnego może być więcej niż jednak podmiot. Na przykład gdy kilka osób kupuje razem nieruchomość, to są one jedna stroną w umowie kupna-sprzedaży. Stosunki prawne są przy tym na ogół dwustronne, mogą jednak istnieć także wielostronne. Przykładem może być tutaj umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej zawarta przez dwie strony (stosunek trójstronny), czy umowa spółki.


W każdym stosunku prawnym można wyróżnić uprawnienia (prawo podmiotowe) jednaj strony i obowiązki drugiej strony. Sytuacja prawna jednej strony polega na tym, że może ona domagać się od drugiej strony jakiegoś zachowania (świadczenia), np. wierzyciel może (ma prawo podmiotowe) domagać się od drugiej strony (dłużnika) zwrotu długu, a dłużnik na obowiązek dług zwrócić. Stosunki łączące strony są budowane tak, że między uprawnieniami i obowiązkami traktowanymi jako elementy owych stosunków występuje ścisła korelacja.


Przedmiotem stosunku prawnego jest natomiast to, do czego jedna strona jest uprawniona, druga zaś zobowiązana. Przedmiotem może być np. rzecz sprzedawana, dzierżawiona, wynajmowana, może być określone zachowanie, np. wygłoszenie wykładu, naprawa samochodu,a także prawa osobiste, np. autorskie prawa niemajątkowe.

Rodzaje stosunków prawnych

Stosunki prawne powstające na podstawie faktów prawnych są różnorodne i można je dzielić ze względu na następujące kryteria:

  1. metodę regulacji;
  2. rodzaj relacji między podmiotami;
  3. stopień "aktualizacji";
  4. liczbę podmiotów.


Ze względu na metodę regulacji prawnych wyróżnia się stosunki publicznoprawne i prywatnoprawne.


Ze względu na rodzaj relacji zachodzących pomiędzy podmiotami wyróżnia się natomiast stosunki zobowiązaniowe i podległości kompetencyjnej.


Patrząc na "stopień aktualizacji", czyli określenie co do tożsamości podmiotów stosunku prawnego wyodrębnia się stosunki dwustronnie zindywidualizowane i jednostronnie zindywidualizowane.


Ostatni podział dotyczy natomiast liczby uczestników stosunku prawnego, rozróżniającego go na dwu- i wielostronne.

Bibliografia

Autor: Magdalena Szajber

Oceń treść artykułu

Aktualna ocena artykułu: 79/100 (głosów: 22)
 Musisz włączyć JavaScript, aby głosować

Źródło „http://mfiles.pl/pl/index.php?title=Stosunek_prawny&oldid=15739