Prawa autorskie
Z Encyklopedia Zarządzania
Spis treści |
Prawo autorskie
Prawo autorskie – ogół przepisów prawnych określających uprawnienia przysługujące autorowi dzieła artystycznego, literackiego i naukowego oraz regulujących stosunki wynikające z powstawania danych dzieł.
Przedmiot prawa autorskiego
Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. W szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory :
- wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe),
- plastyczne,
- fotograficzne,
- lutnicze,
- wzornictwa przemysłowego,
- architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne,
- muzyczne i słowno-muzyczne,
- sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne,
- audiowizualne (w tym wizualne i audialne),
Utwór jest przedmiotem prawa autorskiego od chwili ustalenia, chociażby miał postać nie ukończoną. Corpus mechanicum jest przedmiotem własności, ewentualnie innych praw rzeczowych lub praw względnych i znajdują do niego zastosowanie ogólne zasady prawa cywilnego. Oczywiście związanie dzieła z określoną rzeczą, np. rzeźbą czy malowidłem, powoduje, że wykonywanie każdego z tych praw, tzn. prawa autorskiego i prawa własności, oddziaływa wzajemnie na siebie w określony sposób.
Podmiot prawa autorskiego
Prawo autorskie przysługuje twórcy, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Z brzmienia art.7 § 1 pr. aut. wynika że prawo autorskie służyć może nie tylko osobie fizycznej, która stworzyła dzieło, ale także i innym podmiotom, jednakże tylko wówczas, gdy wyraźnie stanowi o tym ustawa. Przyznanie w sposób oryginalny prawa autorskiego innej osobie niż twórca dzieła wywołuje w nauce prawa wątpliwości, jako że utwór może powstać jedynie w wyniku intelektualnej działalności człowieka. Z natury swej powstanie utworu jest związane z psychofizycznymi możliwościami człowieka. Nie może więc być mowy o powstaniu utworu, jeżeli jego stworzenie nie da się połączyć z działalnością człowieka.
Wygaśnięcie prawa autorskiego
Autorskie uprawnienia osobiste są ściśle związane z osobą twórcy dzieła. Uzasadnia to powstanie pytania, czy wygasają one ze śmiercią pierwotnie uprawnionego, czy też trwają nadal, bez lub z ograniczeniem w czasie. Według naszej ustawy, a mianowicie zgodnie z art. 53 § 2, „po śmierci twórcy, jeżeli nie wyraził on innej woli, z powództwem o ochronę autorskich dóbr osobistych mogą wystąpić: małżonek, rodzice, dzieci lub rodzeństwo twórcy”. Przepis ten przesądza zatem trwanie ochrony osobistej po śmierci twórcy, nie przesądzając jednak, czy jest to ochrona twórcy, jego bliskich czy też winna być ona realizowana w imię interesu publicznego.
Bibliografia
- J. Barta, R. Markiewicz, „Prawo autorskie”, Dom Wydawniczy ABC, 1997, s. 15.
- J. Błaszyński, „Prawo autorskie”, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1985, s. 29, 59, 157.
- Prof. Dr M. Szymczak, „Słownik języka polskiego” t. II, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1979, s. 912.
Autor: Joanna Moszczak
|
Treść tego artykułu została w dużej części oparta na aktach prawnych. Artykuł ten nie jest jednak wykładnią prawa. Oznacza to, że możesz go wykorzystać dla uzyskania ogólnej wiedzy o funkcjonowaniu danego zjawiska w okresie, gdy obowiązywały te akty prawne. Nie możesz jednak powoływać się na ten artykuł w pracy czy przed sądem, ponieważ nie ma on żadnej mocy wiążącej. |
