Operacja gospodarcza
Z Encyklopedia Zarządzania
Spis treści |
Charakterystyka
Operacja gospodarcza to każde zdarzenie gospodarcze, które wywiera wpływ na aktywa i/lub na pasywa danej jednostki w związku z czym podlega odpowiedniemu zapisowi w księgowości tej jednostki. Wyraża się je w jednostkach pieniężnych, dokumentuje a następnie zapisuje w księgach rachunkowych. Operacje gospodarcze powodują zmiany w zasobach ekonomicznych i źródłach ich pochodzenia.
Rodzaje
Operacje gospodarcze można sklasyfikować według:
wg sposobu powstawania
- jednorazowe (występujące rzadko lub losowo),
- wielokrotne (występujące permanentnie, powtarzalnie);
wg zasięgu
- zewnętrzne (dotyczące co najmniej dwóch podmiotów gospodarczych wywołujące zmiany w stanie ich majątku i kapitałów),
- wewnętrzne(dotyczące tylko jednego, określonego podmiotu gospodarczego);
wg faz procesu gospodarczegu
- operacje fazy zaopatrzenia,
- operacje fazy produkcji,
- operacje fazy sprzedaży;
wg stopnia złożoności
- operacje proste (odpowiadające odrębnym zdarzeniom gospodarczym),
- operacje złożone (łączące pojedyncze operacje);
wg charakteru zmian w majątku i kapitałach
- operacje bilansowe (powodujące zmiany w strukturze majątku, w strukturze kapitałów oraz w wielkości i strukturze majątku i kapitałów na skutek przemieszczania wartości),
- operacje wynikowe (powodujące zmiany w wielkości i strukturze majątku i kapitałów na skutek wyniku finansowego działalności gospodarczej, prowadzącego do przyrostu- zysk lub ubytku- strata- kapitału własnego).
Rodzaje operacji bilansowych
Operacje bilansowe dzielimy na:
- aktywne (zmieniające tylko strukturę aktywów) - które nie zmieniają sumy bilansowej np. wpłata pieniędzy z kasy do banku, przyjęcie środka trwałego do użytkowania itd.;
- pasywne (zmieniające tylko strukturę pasywów) - które również nie zmieniają sumy bilansowej, lecz wpływają na strukturę pasywów np. spłata zobowiązań z zaciągniętego kredytu bankowego itd.;
- aktywno-pasywne - występujące jednocześnie po stronie aktywów i pasywów np. wyciąg bankowy - spłata zobowiązań wobec dostawców itd..
Wyróżnia się operacje:
- zwiększające sumę bilansową np. zakup materiałów od dostawców - zobowiązanie nie zostało uregulowane itd.;
- zmniejszające sumę bilansową np. wypłata wynagrodzeń z rachunku bankowego itd..
Wpływ operacji gospodarczych na bilans
- zmiany w aktywach - jedna pozycja w aktywach rośnie, druga pozycja w aktywach maleje, a suma bilansowa jest bez zmian... aktywna + -> aktywna - -> suma bilansowa nie zmienia się ...np. zakupiono materiały za gotówkę;
- zmiany w pasywach - jedna pozycja w pasywach rośnie, druga pozycja w pasywach maleje, a suma bilansowa jest bez zmian... pasywna + -> pasywna - -> suma bilansowa nie zmienia się ...np. spłacono zobowiązania wobec dostawców zaciągniętym kredytem bankowym;
- zmiany w aktywach i pasywach - jedna pozycja w aktywach rośnie, jedna pozycja w pasywach rośnie, a suma bilansowa rośnie o tą kwotę... aktywna + -> pasywna + -> suma bilansowa rośnie ...np. zakup materiałów - zapłata nastąpi w terminie późniejszym;
- zmiany w aktywach i pasywach - jedna pozycja w aktywach maleje, jedna pozycja w pasywach maleje, a suma bilansowa maleje o tą kwotę... aktywa - -> pasywa - -> suma bilansowa maleje ... np. wypłacono pracownikom wynagrodzenia.
Charakterystyczne cechy operacji gospodarczych
- dotyczą konkretnej jednostki gospodarczej,
- wyrażone są w jednostkach pieniężnych,
- określone są co do daty ich zaistnienia,
- są dokumentowane odpowiednio sporządzanymi dowodami księgowymi,
- wywierają wpływ na dwa składniki bilansu, wobec czego powinny być zapisywane dwukrotnie w tej samej kwocie,
- stanowią obserwację zmian zwiększających bądź zmniejszających w aktywach, czy też pasywach jednostki gospodarczej,
- żadne typy zaksięgowanych operacji nie powodują naruszenia równowagi bilansowej, która jest podstawową zasadą księgowości.
Bibliografia
- Bronisław Micherda "Podstawy rachunkowości aspekty teoretyczne i praktyczne" Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2005
- Alicja Dziuba - Burczyk "Podstawy rachunkowości w świetle międzynarodowych standardów" Wydawnictwo Krakowskie Towarzystwo Edukacyjne sp z.o.o Kraków 2003
Autor: Małgorzata Serafin
