Portal moze zapisywać w przeglądarce uzytkownika informacje związane z logowaniem oraz statystykami oglądalności. Jeśli nie zgadzasz się z tym, opuść stronę.

Ochrona własności intelektualnej

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Ochrona własności intelektualnej

Ochrona własności intelektualnej jest ochroną praw odnoszących się do własności intelektualnej.


Przedsiębiorstwa mogą chronić swoją własność intelektualną przez:

  1. prawa własności przemysłowej - patenty, wzory użytkowe, wzory, znaki towarowe, prawo do ochrony odmian roślin i oznaczenia geograficzne
  2. prawa autorskie obejmujące oryginalne prace literackie i artystyczne, utwory muzyczne, transmisje telewizyjne, oprogramowanie, bazy danych, twórczość reklamową i multimedialną
  3. strategie handlowe, jak np. tajemnice handlowe, umowy o zachowaniu poufności lub szybka produkcja.

Własność intelektualna

Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO) podaje definicję własności intelektualnej jako zbiór praw odnoszących się w szczególności do:

  • dzieł literackich, artystycznych i naukowych,
  • interpretacji artystów interpretatorów oraz wykonań artystów wykonawców,
  • fonogramów i programów radiowych i telewizyjnych,
  • wynalazków we wszystkich dziedzinach działalności ludzkiej,
  • odkryć naukowych,
  • wzorów przemysłowych,
  • znaków towarowych i usługowych,
  • nazw handlowych i oznaczeń handlowych,
  • ochrony przed nieuczciwą konkurencją.

Według polskich uregulowań prawnych powyższe dziedziny można przyporządkować do trzech zakresów praw:

  1. prawo autorskie i prawa pokrewne z prawami autorskimi,
  2. prawa do baz danych,
  3. prawo własności przemysłowej.

Ochrona prawna

Podstawowymi aktami polskiego prawa, regulującymi kwestie dotyczące własności intelektualnej, są:

  • w zakresie prawa własności artystycznej, naukowej i literackiej (prawa autorskiego)
  • Ustawa z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
  • Ustawa z dnia 27 lipca 2001r. o ochronie baz danych
  • w zakresie prawa własności przemysłowej
  • Ustawa z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej
  • Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji


Zakres ochrony

1. DOBRA OBJĘTE PRAWEM AUTORSKIM - chronione są począwszy od momentu ich powstania, bez konieczności dokonywania ich rejestracji. Ochrona ta jest co do zasady powszechna - na podstawie umów międzynarodowych obejmuje prawie wszystkie kraje świata.

Do przedmiotów prawa autorskiego Ustawa zalicza w szczególności utwory:

  • wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe),
  • plastyczne,
  • fotograficzne,
  • lutnicze,
  • wzornictwa przemysłowego,
  • architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne,
  • muzyczne i słowno-muzyczne,
  • sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne, i pantomimiczne,
  • audiowizualne

Twórcą utworu chronionego prawem autorskim może być jedynie osoba fizyczna.

Regulacja prawa autorskiego i praw pokrewnych należy do właściwości Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.


2. OCHRONA BAZ DANYCH - Podobny zakres ochrony odnosi się do ochrony baz danych jednak nie obejmuje programów komputerowych użytych do sporządzenia baz danych lub korzystania z nich.


3. DOBRA OBJĘTE PRAWEM WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ - aby były objęte ochroną - w większości przypadków - muszą zostać zarejestrowane w Urzędzie Patentowy RP, który na podstawie zgłoszenia (wniosku) wydaje decyzje w sprawie udzielenia patentu, praw ochronnych lub praw z rejestracji. Zakres tej ochrony jest w istotny sposób ograniczony. Ochrona obejmuje bowiem wyłącznie teren RP. Jej ewentualne rozszerzenie wymaga zgłoszeń w urzędach patentowych krajów, posiadających regulacje dotyczące takiej ochrony i - utworzone na podstawie tych regulacji - odpowiednie organy rejestracyjne.

Prawa własności przemysłowej dotyczą:

  • wynalazków i wzorów użytkowych;
  • znaków towarowych
  • wzorów przemysłowych
  • oznaczeń geograficznych (z wyłączeniem ochrony nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych)
  • topografii układów scalonych.

Maksymalny czas ochrony

  • Patenty na wynalazki - 20 lat (wyjątki np. leki)
  • Wzory użytkowe - 10 lat od daty zgłoszenia)
  • Wzory zdobione - 5+5 lat
  • Znaki towarowe - 10+10+10...
  • Prawa do rejestracji - 25 lat
  • Topografia układów scalonych - 10 lat
  • Oznaczenia geograficzne - ochrona bezterminowa
  • Wzór przemysłowy - 25 lat

W Polsce nie udziela się patentów na odmiany roślin, rasy zwierząt, czysto biologiczne sposoby hodowli roślin i zwierząt oraz sposoby leczenia ludzi i zwierząt


Formy ochrony

Najczęściej stosowane formy ochrony własności intelektualnej to:

  • możliwość powołania się na prawo autorskie celem zabezpieczenia interesów producenta,
  • utrzymanie w tajemnicy (nieudostępnianie informacji o przedmiocie ochrony),
  • udostępnianie kontrolowane (np. za pobraniem opłaty licencyjnej, po dokonaniu rejestracji użytkownika),
  • zakaz kopiowania i rozpowszechniania utworu, wynalazku,
  • zakaz czerpania korzyści z utworu lub wynalazku, do którego danemu podmiotowi nie przysługują prawa autorskie lub pokrewne,
  • prawo do kontroli nad produkcją utworów zależnych


Międzynarodowy system ochrony własności intelektualnej

  • 1883 - Konwencja Paryska; Międzynarodowy Związek Ochrony Własności Przemysłowej
  • 1866 - Konwencja Berneńska o ochronie Dzieł literackich (naukowych) i artystycznych
  • 1891 - Porozumienie Madryckie o międzynarodowej rejestracji znaków towarowych (Polska należy od 1991)
  • 1961 - Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO)
  • 1971 - Układ o Współpracy Patentowej (PCT) (Polska od 1990)
  • 1973 - Konwencja o Patencie Europejskim (Monachijska)
  • 1994 - Światowa Organizacja Handlu (WTO)w miejsce GATT (Polska od 1995), Porozumienie w Sprawie Handlowych Aspektów Praw Własności Intelektualnej (TRIPS)


Bibliografia

  • Ustawa z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
  • Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych
  • Ustawa z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej
  • M. Załucki, Prawo własności intelektualnej. Repetytorium, wyd. Difin, Warszawa 2008
  • M.Łazewski, M.Gołębiowski, Własność intelektualna, Warszawa 2006,

Autor: Anna Socha

Oceń treść artykułu

Aktualna ocena artykułu: 69/100 (głosów: 146)
 Musisz włączyć JavaScript, aby głosować