Portal moze zapisywać w przeglądarce uzytkownika informacje związane z logowaniem oraz statystykami oglądalności. Jeśli nie zgadzasz się z tym, opuść stronę.
Ochrona własności intelektualnej
Spis treści |
[edytuj] Ochrona własności intelektualnej
Ochrona własności intelektualnej jest ochroną praw odnoszących się do własności intelektualnej.
Przedsiębiorstwa mogą chronić swoją własność intelektualną przez:
- prawa własności przemysłowej - patenty, wzory użytkowe, wzory, znaki towarowe, prawo do ochrony odmian roślin i oznaczenia geograficzne
- prawa autorskie obejmujące oryginalne prace literackie i artystyczne, utwory muzyczne, transmisje telewizyjne, oprogramowanie, bazy danych, twórczość reklamową i multimedialną
- strategie handlowe, jak np. tajemnice handlowe, umowy o zachowaniu poufności lub szybka produkcja.
[edytuj] Własność intelektualna
Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO) podaje definicję własności intelektualnej jako zbiór praw odnoszących się w szczególności do:
- dzieł literackich, artystycznych i naukowych,
- interpretacji artystów interpretatorów oraz wykonań artystów wykonawców,
- fonogramów i programów radiowych i telewizyjnych,
- wynalazków we wszystkich dziedzinach działalności ludzkiej,
- odkryć naukowych,
- wzorów przemysłowych,
- znaków towarowych i usługowych,
- nazw handlowych i oznaczeń handlowych,
- ochrony przed nieuczciwą konkurencją.
Według polskich uregulowań prawnych powyższe dziedziny można przyporządkować do trzech zakresów praw:
- prawo autorskie i prawa pokrewne z prawami autorskimi,
- prawa do baz danych,
- prawo własności przemysłowej.
[edytuj] Ochrona prawna
Podstawowymi aktami polskiego prawa, regulującymi kwestie dotyczące własności intelektualnej, są:
- w zakresie prawa własności artystycznej, naukowej i literackiej (prawa autorskiego)
- Ustawa z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
- Ustawa z dnia 27 lipca 2001r. o ochronie baz danych
- w zakresie prawa własności przemysłowej
- Ustawa z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej
- Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji
[edytuj] Zakres ochrony
1. DOBRA OBJĘTE PRAWEM AUTORSKIM - chronione są począwszy od momentu ich powstania, bez konieczności dokonywania ich rejestracji. Ochrona ta jest co do zasady powszechna - na podstawie umów międzynarodowych obejmuje prawie wszystkie kraje świata.
Do przedmiotów prawa autorskiego Ustawa zalicza w szczególności utwory:
- wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe),
- plastyczne,
- fotograficzne,
- lutnicze,
- wzornictwa przemysłowego,
- architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne,
- muzyczne i słowno-muzyczne,
- sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne, i pantomimiczne,
- audiowizualne
Twórcą utworu chronionego prawem autorskim może być jedynie osoba fizyczna.
Regulacja prawa autorskiego i praw pokrewnych należy do właściwości Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
2. OCHRONA BAZ DANYCH - Podobny zakres ochrony odnosi się do ochrony baz danych jednak nie obejmuje programów komputerowych użytych do sporządzenia baz danych lub korzystania z nich.
3. DOBRA OBJĘTE PRAWEM WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ - aby były objęte ochroną - w większości przypadków - muszą zostać zarejestrowane w Urzędzie Patentowy RP, który na podstawie zgłoszenia (wniosku) wydaje decyzje w sprawie udzielenia patentu, praw ochronnych lub praw z rejestracji. Zakres tej ochrony jest w istotny sposób ograniczony. Ochrona obejmuje bowiem wyłącznie teren RP. Jej ewentualne rozszerzenie wymaga zgłoszeń w urzędach patentowych krajów, posiadających regulacje dotyczące takiej ochrony i - utworzone na podstawie tych regulacji - odpowiednie organy rejestracyjne.
Prawa własności przemysłowej dotyczą:
- wynalazków i wzorów użytkowych;
- znaków towarowych
- wzorów przemysłowych
- oznaczeń geograficznych (z wyłączeniem ochrony nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych)
- topografii układów scalonych.
Maksymalny czas ochrony
- Patenty na wynalazki - 20 lat (wyjątki np. leki)
- Wzory użytkowe - 10 lat od daty zgłoszenia)
- Wzory zdobione - 5+5 lat
- Znaki towarowe - 10+10+10...
- Prawa do rejestracji - 25 lat
- Topografia układów scalonych - 10 lat
- Oznaczenia geograficzne - ochrona bezterminowa
- Wzór przemysłowy - 25 lat
W Polsce nie udziela się patentów na odmiany roślin, rasy zwierząt, czysto biologiczne sposoby hodowli roślin i zwierząt oraz sposoby leczenia ludzi i zwierząt
[edytuj] Formy ochrony
Najczęściej stosowane formy ochrony własności intelektualnej to:
- możliwość powołania się na prawo autorskie celem zabezpieczenia interesów producenta,
- utrzymanie w tajemnicy (nieudostępnianie informacji o przedmiocie ochrony),
- udostępnianie kontrolowane (np. za pobraniem opłaty licencyjnej, po dokonaniu rejestracji użytkownika),
- zakaz kopiowania i rozpowszechniania utworu, wynalazku,
- zakaz czerpania korzyści z utworu lub wynalazku, do którego danemu podmiotowi nie przysługują prawa autorskie lub pokrewne,
- prawo do kontroli nad produkcją utworów zależnych
[edytuj] Międzynarodowy system ochrony własności intelektualnej
- 1883 - Konwencja Paryska; Międzynarodowy Związek Ochrony Własności Przemysłowej
- 1866 - Konwencja Berneńska o ochronie Dzieł literackich (naukowych) i artystycznych
- 1891 - Porozumienie Madryckie o międzynarodowej rejestracji znaków towarowych (Polska należy od 1991)
- 1961 - Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO)
- 1971 - Układ o Współpracy Patentowej (PCT) (Polska od 1990)
- 1973 - Konwencja o Patencie Europejskim (Monachijska)
- 1994 - Światowa Organizacja Handlu (WTO)w miejsce GATT (Polska od 1995), Porozumienie w Sprawie Handlowych Aspektów Praw Własności Intelektualnej (TRIPS)
[edytuj] Bibliografia
- Ustawa z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
- Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych
- Ustawa z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej
- M. Załucki, Prawo własności intelektualnej. Repetytorium, wyd. Difin, Warszawa 2008
- M.Łazewski, M.Gołębiowski, Własność intelektualna, Warszawa 2006,
Autor: Anna Socha
