Portal moze zapisywać w przeglądarce uzytkownika informacje związane z logowaniem oraz statystykami oglądalności. Jeśli nie zgadzasz się z tym, opuść stronę.

Klasyfikacja operacji gospodarczych

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania


Charakterystyka

Operacje gospodarcze - są zdarzeniami, które mają bezpośredni wpływ na działalność gospodarczą jednostki, na zmianę wartości poszczególnych składników aktywów i pasywów. Wyraża się je w jednostkach pieniężnych, dokumentuje a następnie zapisuje na księgach rachunkowych. [A. Dziuba-Burczyk, 2003, str.57]


Operacje ze względu na oddziaływanie na składniki bilansu i wyniku finansowego

Operacje bilansowe

Bezpośrednio oddziałują tylko na składniki bilansu (powodują zmiany wyłącznie w wartości aktywów bądź pasywów lub jednocześnie aktywów i pasywów). Podział operacji bilansowych:

  • operacja aktywna " wpływa na zmianę struktury aktywów, powoduje zwiększenie jednego składnika aktywów i zmniejszenie drugiego - o tę samą kwotę, ale nie ma wpływu na zmianę sumy wszystkich aktywów, czyli ogólnej sumy bilansowej.
Przykład: gotówkowy zakup materiałów (gotówka, będąca aktywami jednostki gospodarczej, zmniejszyła się na rzecz zwiększenia zapasów materiałów)
  • operacja pasywna " zmiana struktury pasywów, przy czym suma bilansowa pozostaje na niezmienionym poziomie.
Przykład: podział zysku na dywidendy dla akcjonariuszy (zysk się zmniejszy, wzrosną zobowiązania z tytułu dywidendy),
  • operacja aktywno-pasywna- zmienia aktywa (majątek) jak również pasywa (kapitały) jednostki gospodarczej oraz może zmniejszyć lub zwiększyć sumę bilansową.
Przykłady: zwiększenie ogólnej sumy aktywów i pasywów - zakup bezgotówkowy towarów ( rosną aktywa w postaci towarów, a tym samym suma aktywów oraz jednocześnie rosną pasywa - zobowiązania wobec dostawców),
  • zmniejszenie sumy bilansowej - uregulowanie przelewem z rachunku bankowego zobowiązania wobec dostawców (zmaleją środki pieniężne na rachunku bankowym oraz zmniejszą się zobowiązania wobec dostawców, co spowoduje zmniejszenie sumy ogólnej aktywów i pasywów).


Operacje wynikowe

Oddziałują bezpośrednio na wynik finansowy jednostki gospodarczej. Dotyczą takich procesów gospodarczych, jak: świadczenie usług, produkcja wyrobów i ich sprzedaż, zakup i sprzedaż towarów w jednostce handlowej, zarządzanie. Operacje te zmieniają wartość jednego składnika aktywów bądź pasywów, podczas gdy drugi dotyczy kosztów lub przychodów z działalności gospodarczej, np. koszt zużycia surowców do produkcji wyrobów, poniesienie kosztów wynagrodzeń pracowników czy też osiągnięcie przychodów ze sprzedaży wyrobów, usług, towarów.

Podział operacji wynikowych:

  • operacje kosztowe:
    • powodujące zmniejszenie aktywów oraz kapitału własnego,
    • powodujące zwiększenie zobowiązań oraz pomniejszenie kapitału własnego,
  • operacje przychodowe:
    • powodujące zwiększenie aktywów oraz kapitału własnego w postaci zysku,
    • powodujące zmniejszenie zobowiązań oraz zwiększenie kapitału własnego,
  • operacje zysków i strat nadzwyczajnych,
  • podatek dochodowy oraz inne obciążenia wyniku finansowego.

Rodzaje operacji według kryterium czasu

Podział ten, dotyczy systematyki według okresów sprawozdawczych:

  • operacje gospodarcze danego dnia,
  • operacje gospodarcze w ciągu danego miesiąca,
  • operacje gospodarcze w ciągu roku,
  • operacje gospodarcze w różnych innych interwałach czasowych.

Podział operacji według sposobu powstania

  • jednorazowe np. jednorazowy zakup lub sprzedaż jakiegoś produktu,
  • procesowe - gdy stanowią proces ciągły (ciągłe zużywanie się środków trwałych w procesie produkcyjnym).

Podział operacji według kryterium zależności od przedsiębiorstwa

  • zależne (wartość produkcji, zakup usług),
  • niezależne (zobowiązania podatkowe).

Podział operacji według kryterium wpływu na rozrachunki z partnerami gospodarczymi

  • wewnętrzne (nie wywierają wpływu na rozrachunki, np. wydanie materiałów do produkcji, przejęcie wyrobów gotowych z hali do magazynu),
  • zewnętrzne (zmieniają stan rozrachunków z otoczeniem, np. sprzedaż towarów na kredyt kupiecki, uregulowania kredytu bankowego).

[A. Dziuba-Burczyk, 2003, str.57-60]


W skali jednostki gospodarczej operacje można sklasyfikować według następujących kryteriów:

  • według faz procesu gospodarczego (operacje zaopatrzenia, produkcji, sprzedaży),
  • według zasięgu (zewnętrzne, wewnętrzne),
  • według sposobu powstawania (jednorazowe, procesowe),
  • według możliwości wpływania na ich wystąpienie (zależne, niezależne).

[B.Gierusz, 2001, str.43]

Każda operacja gospodarcza musi być potwierdzona dokumentem. Większość operacji jest dokumentowana dowodem źródłowym w postaci np. faktury, listy płac, asygnaty kasowej, dowodu magazynowego. Niektóre operacje są potwierdzone poleceniem księgowania (Pk), gdy brak innej możliwości udokumentowania, np. otwarcie lub zamknięcie kont, rozliczenia kosztów, poprawianie błędów w księgowaniu.[K. Winiarska, 2001, str.25]


Bibliografia

  • Dziuba-Burczyk A. Podstawy rachunkowości w świetle międzynarodowych standardów, Krakowskie Towarzystwo Edukacyjne sp. z o.o., Kraków 2003, str.57-60, 136-137.
  • Gierusz B. Podręcznik samodzielnej nauki księgowania, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr Sp. z o.o. Gdańsk 2001, str.42-44
  • Winiarska K. Podstawy rachunkowości Dom wydawniczy ABC, Warszawa 2001, str. 25-26

Autor: Agnieszka Gancarczyk

Oceń treść artykułu

Aktualna ocena artykułu: 70/100 (głosów: 38)
 Musisz włączyć JavaScript, aby głosować