Portal moze zapisywać w przeglądarce uzytkownika informacje związane z logowaniem oraz statystykami oglądalności. Jeśli nie zgadzasz się z tym, opuść stronę.

Kapitał własny

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Kapitał (fundusz) to wyrażona wartościowo część źródeł finansowania środków gospodarczych danej jednostki o określonym przeznaczeniu.

Kapitały jednostki gospodarczej dzielimy na : kapitały własne i kapitały obce.

Kapitał własny to udział własny inwestorów w firmie. Jest to wartość środków gospodarczych, wniesionych do firmy przez właścicieli (udziałowców, akcjonariuszy, wspólników) oraz środków wygospodarowanych przez przedsiębiorstwo w toku działalności.

Rodzaje

Kapitały własne dzielimy na:

  • kapitały (fundusze) powierzone - są to wkłady finansowe lub rzeczowe (aporty) właścicieli firmy,
  • kapitały (fundusze) samofinansowania - powstają z kolei z osiągniętego zysku zatrzymanego w firmie bądź innych źródeł charakterystycznych dla danej działalności.

Kapitały własne powierzone w zależności od formy własności mają różne nazwy:

  • w spółce akcyjnej - kapitał akcyjny
  • w spółce z o.o. - kapitał udziałowy (zakładowy)
  • w spółce cywilnej - kapitał właściciela
  • w spółdzielni - fundusz udziałowy
  • w przedsiębiorstwach państwowych - fundusz założycielski.

Kapitał akcyjny

Kapitał akcyjny jest tworzony w spółkach akcyjnych z wpłat akcjonariuszy za nabyte akcje. Akcje mogą być opłacane w formie pieniężnej lub w formie aportu.

Kapitał zakładowy

Kapitał zakładowy ( udziałowy) w spółkach z o.o. jest wniesiony do spółki przez wspólników w momencie jej założenia. Składa się zatem z udziałów, które mogą być wnoszone w formie pieniężnej lub rzeczowej jako aporty.

Fundusz udziałowy

Fundusz udziałowy (zakładowy) tworzony jest przede wszystkim z udziałów członkowskich w spółdzielniach. Jest powiększany o część nadwyżki bilansowej, natomiast pomniejszany w sytuacji konieczności pokrycia straty bilansowej.

Fundusz założycielski

Fundusz założycielski stanowi wkład państwa na początek działalności przedsiębiorstwa państwowego. Jest zatem pierwszym wyposażeniem tego przedsiębiorstwa i pozostaje własnością państwa. Przedsiębiorstwa państwowe są zobowiązane do odprowadzania dywidendy od tego funduszu do budżetu państwa. Przedsiębiorstwo państwowe może otrzymać prawo do przeznaczenia całości lub części dywidendy na powiększenie funduszu założycielskiego.

W firmach stanowiących własność osoby fizycznej cały kapitał własny jest wykazywany w jednej pozycji jako kapitał zakładowy.

Kapitał samofinansowania

Kapitały własne samofinansowania stanowią równowartość skapitalizowanej części wygospodarowanego zysku, który został przeznaczony na kapitały własne danej jednostki. W zależności od formy własności kapitały te mają nazwy:

  • w spółce akcyjnej i w spółce z o.o. - kapitał zapasowy i kapitał rezerwowy
  • w spółdzielni - fundusz zasobowy
  • w przedsiębiorstwie państwowym ? fundusz przedsiębiorstwa.

Kapitał zapasowy i rezerwowy

Kapitał zapasowy i rezerwowy tworzone są obowiązkowo w spółkach akcyjnych oraz w spółkach z o.o..

W spółkach akcyjnych zwiększają się na skutek obowiązkowych odpisów z zysku netto (co najmniej 8%), sprzedaży akcji po cenach wyższych od nominalnych, dopłat akcjonariuszy na akcje uprzywilejowane oraz zwiększenia wartości netto środków trwałych w sytuacji ich przeszacowania.

W spółkach z o.o. zwiększa się na skutek przeszacowania środków trwałych oraz dopłat wspólników.

Fundusz zasobowy tworzony jest w spółdzielniach z zysku i wpłat wpisowego, a przeznaczany na pokrycie straty.

Fundusz przedsiębiorstwa jest tworzony w przedsiębiorstwach państwowych i odpowiada tej wartości majątku, która pochodzi przede wszystkim z wypracowanego i pozostawionego w przedsiębiorstwie zysku.

Kapitał własny pełni ważną funkcję w firmie. Będąc podstawowym źródłem finansowania pozostającym bezterminowo do dyspozycji przedsiębiorstwa, stanowi jednocześnie zabezpieczenie dla aktualnych i potencjalnych wierzycieli firmy. Stąd też wielkość kapitałów własnych powinna kształtować się na poziomie, umożliwiającym rozszerzenie działalności inwestycyjnej, podjęcie prac rozwojowych bądź zaciągnięcie kredytu.

Kapitały rezerwowe mogą mieć charakter ogólny (dla zabezpieczenia przed ryzykiem działania) w warunkach niepewności gospodarki rynkowej. Kapitały rezerwowe specjalne są tworzone z przeznaczeniem na zabezpieczenie wymienionym z nazwy ryzykiem: rezerwy na pokrycie wątpliwych należności, rezerwy na niedobory itp.

Do ewidencji kapitałów własnych służą konta Zespołu 8. są one kontami pasywnymi, zatem mogą wykazywać tylko saldo kredytowe. Ich tworzenie lub powiększanie księguje się zapisem po stronie Ct, natomiast pomniejszanie - po stronie Dt.

Fundusze specjalnego przeznaczenia

Szczególnym rodzajem funduszy własnych są fundusze specjalnego przeznaczenia. Stanowią one równowartość środków, które mogą służyć tylko na ściśle określony cel. Do tej kategorii funduszy należą:

  • Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych - tworzony obligatoryjnie przede wszystkim z odpisów w koszty, a może być powiększany o odpisy z zysku, darowizny na rzecz tego funduszu, odsetki od środków funduszu.
  • Inne fundusze specjalne - tworzone dobrowolnie np. Zakładowy Fundusz Mieszkaniowy; głównym źródłem ich pochodzenia nie są odpisy w koszty, tylko odpisy z zysku.
Uwaga.png

Treść tego artykułu została oparta na aktach prawnych.

Zwróć uwagę, że niektóre akty prawne mogły ulec zmianie od czasu publikacji tego tekstu.

Bibliografia

  • Maciejewska J. "Rachunkowość finansowa", wyd. WSiP, Warszawa 2000, str.229-242.
  • Misińska D. "Podstawy rachunkowości", wyd.PWN, Warszawa-Wrocław 1997, str.166-169.
  • Olchowicz I. - "Podstawy rachunkowości", wyd. Difin, Warszawa 2001, str.278-279.

Autor: Magdalena Machynia

Oceń treść artykułu

Aktualna ocena artykułu: 65/100 (głosów: 57)
 Musisz włączyć JavaScript, aby głosować